روستای لیقوان یکی از روستاهای گردشگری تبریز میباشد که با طبیعت بکر، آبوهوای خاص و معماری پلکانی خود، هر ساله گردشگران زیادی را جذب میکند. قرارگیری این روستا در دامنههای سرسبز سهند باعث شده تابستانهای خنک و زمستانهای سرد و برفی داشتهباشد. چشمههای زلال، مراتع سرسبز و هوای پاک، این منطقه را به مقصدی محبوب برای طبیعتگردی و فرار از شلوغی شهر تبدیل کردهاست.
روستای لیقوان کجاست؟
روستای لیقوان که به «دره بهشت» شهرت دارد؛ در دهستان میدان چای از بخش مرکزی شهرستان تبریز در استان آذربایجان شرقی واقع شدهاست. این روستای کوهستانی در دامنههای شمالی رشتهکوه سهند قرار دارد که باعث شکلگیری اقلیم سردسیر و طبیعت سرسبز آن شدهاست.
| فاصله تهران تا روستای لیقوان | حدود 660 کیلومتر (حدود 8 ساعت رانندگی) |
| فاصله تبریز تا روستای لیقوان | حدود 36 کیلومتر (حدود 40 دقیقه رانندگی) |
| فاصله اسکو تا روستای لیقوان | حدود 35 کیلومتر (حدود 45 دقیقه رانندگی) |
موقعیت جغرافیایی روستای لیقوان روی نقشه
برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه باز شده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیشفرض نام روستا نوشته شدهاست. حالا میتوانید مسیرهای دسترسی به روستای موردنظر را مشاهده نمایید.
مسیر دسترسی به روستای لیقوان
برای دسترسی به روستای لیقوان ابتدا باید خود را به تبریز برسانید.
تبریز ← باسمنج ← روستای هروی ← روستای بیرق ← ورود به منطقه کوهستانی و سردسیر روستای لیقوان در دامنه های کوه سهند
بهترین زمان بازدید از روستای لیقوان
مناسبترین فصل برای سفر به روستای لیقوان بهار و تابستان میباشد. در فصل تابستان هوای لیقوان مطبوع و دلنشین است. وجود مراتع سرسبز و چشمههای متعدد فضایی آرام و خنک را برای گردشگران فراهم کرده است. لیقوان در شش ماهه اول سال به ویژه در تابستان آبوهوایی معتدل دارد و دمای هوا معمولا از حدود ۲۲ درجه سانتیگراد فراتر نمیرود.
تاریخچه روستای لیقوان
روستای لیقوان که در زبان محلی به آن «لوان» یا «لیوان» به معنای آب های گرم جاری از دامنه کوه های سهند گفته می شود؛ پیشینه ای چند هزار ساله دارد. وجود آثار باستانی متعلق به دورههای مختلف تاریخی، نشاندهنده اهمیت و قدمت بالای این روستا در طول تاریخ کشور است. این روستا به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و نزدیکی به شهر تبریز به عنوان یکی از مراکز مهم تجاری و فرهنگی منطقه مورد توجه بوده است. در دورههای صفویه و قاجار روستای لیقوان به عنوان یکی از قطبهای تولید محصولات کشاورزی و دامپروری، نقش پررنگی در اقتصاد منطقه ایفا میکرده است.
جاذبههای گردشگری روستای لیقوان
جاذبه های طبیعی
-
چشمههای آبگرم
وجود چشمههای آب گرم متعدد در روستای لیقوان، که در نتیجه فعالیتهای آتشفشانی کوه سهند شکل گرفتهاند، هر ساله گردشگران بسیاری را به این منطقه جذب میکند. این چشمههای بههمپیوسته با ایجاد چندین رودخانه طبیعی، چشماندازی منحصربهفرد در لیقوان به وجود آوردهاند. آبهای معدنی این چشمهها که از اعماق زمین سرچشمه میگیرند؛ به دلیل غنی بودن از املاح مفید و شرایط اقلیمی خاص منطقه، از باکیفیتترین آبهای معدنی آذربایجان شرقی می باشند. چشمههای آب گرم ایسیسو در جنوبشرقی روستا و در کنار رودخانه لیقوان واقع شده است و به همراه سایر چشمههای اطراف مانند طولهسر، بارالی و باغچهقره، با پیوستن به یکدیگر رودخانه لیقوان را شکل میدهند. آب گرم این چشمهها با دمای حدود ۳۲ درجه سانتیگراد و ترکیبات معدنی غنی شامل کلروسدیم و سولفات کلسیم، از گذشته تاکنون برای درمان بیماری های گوارشی مورد استفاده قرار می گرفته است.
-
رودخانههای لیقوان
رودخانه لیقوان چای
یکی از منابع آبی مهم آذربایجان شرقی است که از دامنههای شمالی رشتهکوه سهند سرچشمه میگیرد. در مسیر خود، چشمه های متعددی از درههای شرقی و غربی لیقوان به این رودخانه میپیوندند و جریان آبی پرحجم و زلال را شکل میدهند. این رودخانه، اراضی روستاهای سفیدهخوان، لیقوان، بیرق و هروی را آبیاری کرده و نقش مهمی در کشاورزی و زندگی روستایی منطقه دارد.
رودخانه توله سر
از کوههای جنوبشرقی روستا سرچشمه میگیرد و با عبور از درههای تولهسر، چمنزارهای وسیع و زمینهای حاصلخیز بیرق، نقش مهمی در آبیاری اراضی کشاورزی منطقه ایفا میکند. این رودخانه با منبع تامین آب از دامنههای کوههای دمیرلی، قوناقگرمز و شرفداغی، آب شیرین و گوارایی دارد که برای مصارف کشاورزی و اهالی منطقه بسیار اهمیت دارد.
رودخانه بارالی
این رودخانه از سمت جنوبی روستا سرچشمه میگیرد و در شرق لیقوان به رودخانه مهرانرود میریزد و با جریان آب خود از دامنههای سرسبز کوههای شاهنظر، اوجتپه و شعلهسر تغذیه میشود و نقش حیاتی در آبیاری چمنزارها و بیشههای طبیعی اطراف، شامل درختان بید و تبریزی، ایفا میکند.
-
دره لیقوان (لیقوان دره سی)
درهای سرسبز در جنوبشرقی تبریز که به دلیل قرارگیری در مسیر رودخانه مهرانرود از آبوهوایی معتدل برخوردار است. در گذشته، این مسیر محل عبور شاهان و فرمانروایان برای دسترسی به شکارگاههای کوه سهند بوده است. امروزه این دره به مقصدی برای کوهنوردان، طبیعتگردان و گردشگران تبدیل شدهاست.
-
دره ممد
یکی از درههای بزرگ و سرسبز روستای لیقوان است که اهمیت ویژهای در زندگی کشاورزان و دامداران منطقه دارد. بیشتر اهالی روستا، دامهای خود را برای چرا به این دره میبرند و از منابع طبیعی آن بهرهبرداری میکنند. علاوه بر مردم محلی، ایلات و عشایر منطقه نیز در فصلهای گرم سال به این دره میآیند.
-
یخچال طبیعی لیقوان
این غار در گذشته نقش مهمی در زندگی اهالی روستا داشته و در دل کوه های منطقه قراردارد. و به عنوان یخچالی طبیعی برای نگهداری یخ و خنک کردن آب و مواد غذایی مورد استفاده قرار میگرفته است. در فصل زمستان، اهالی لیقوان یخهای قطور رودخانه را شکسته و به درون این غار منتقل میکردند. جنس خاص سنگهای غار، که از نوع کیـران عایق است، باعث میشود یخها تا فصل تابستان باقی بمانند.
جاذبه های تاریخی
-
حمام تاریخی لیقوان
این حمام تاریخی با قدمتی حدود 100 سال، در ابتدا به شکل یک استخر سنتی ساخته شد و در دورههای بعدی بازسازی و به یک حمام بزرگ با معماری شاهعباسی تبدیل شد که نمونهای برجسته از سبک معماری دوره صفویه و قاجار در منطقه است. حمام لیقوان علاوه بر اهمیت تاریخی، شامل فضاهای مجزا برای شستشو، گرمخانه و سردخانه است.
-
عمارت سنگی لیقوان
عمارت سنگی یا داش عمارت که متعلق به دوره قاجار بوده و در گذشته محل سکونت ارباب روستای لیقوان (حاج احتشام لیقوانی) بوده است. ساخت بنا با استفاده از سنگ برای مقابله با سرمای منطقه انجام شده و نشاندهنده مهارت معماری سنتی در دوره قاجار است. معماری داش عمارت شامل ستونها و دیوارههای سنگی و طاقهای هلالی است که نمونهای از مهارتهای معماری سنتی ایرانی را نشان میدهد. ایوان این عمارت چشماندازی زیبا از رودخانه لیقوانچای به نمایش می گذارد و تجربهای منحصربهفرد برای علاقهمندان به تاریخ، معماری و طبیعت فراهم میسازد. این خانه اربابی، هم به عنوان جاذبه تاریخی و فرهنگی و هم به عنوان نمادی از زندگی سنتی گذشته، ارزش بازدید و ثبت در خاطره گردشگران را دارد.
-
پل حاج سالار لیقوان
این پل در سال 1285 هجری قمری بر روی رودخانه لیقوان ساخته شد و شامل یک دهانه بزرگ و چهار دهانه کوچک، نقش مهمی در اتصال منطقه طولسر به روستای لیقوان ایفا میکند و یکی از شاهکارهای مهندسی سنتی دوره قاجار به شمار میرود. نام این پل از فرد خیر و نیکوکار، حاج سالار، گرفته شده است که هزینه احداث آن را تامین کرده است. این اثر تاریخی ارزشمند در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
-
قبرستان تاریخی لیقوان
قدمت این گورستان تاریخی به قرن هفتم هجری بازمیگردد و به دلیل وجود سنگنوشتهها و حکاکیهای قدیمی روی قبور مورد توجه محققان و پژوهشگران تاریخ و فرهنگ قرار گرفته است. هر سنگ قبر با نقوش و نوشتههای منحصربهفرد خود، بیانگر سبکهای هنری و رسوم تدفین در دورههای گذشته است. اهمیت تاریخی و فرهنگی گورستان لیقوان باعث شده که این اثر در فهرست آثار ملی ایران به ثبت برسد.
-
محوطه باستانی نغیملر
محوطه باستانی نغیملر با قدمتی چند هزار ساله، شباهت زیادی به روستای کندوان دارد. این منطقه با ساختار مخروطی منحصربهفرد، نتیجه فعالیتهای آتشفشانی و فرسایش طبیعی است و در گذشته به عنوان پناهگاهی امن در برابر حملات اقوام مهاجم مورد استفاده قرار میگرفت. معماری بینظیر نغیملر شامل خانههای صخرهای چندطبقه با دربهای مخفی و سیستمهای پیچیده آبرسانی است که نشاندهنده هوش، خلاقیت و توانایی مردم منطقه در سازگاری با محیط طبیعی میباشد.
-
زاغههای لیقوان (محل نگهداری پنیر لیقوان)
زاغهها و تونلهای سنگی روستای لیقوان یکی از جاذبههای گردشگری در این منطقه هستند. این تونلها در زیر خانههای روستا قرار دارند که بسیار شبیه به روستای کندوان است و بسیاری از بازدیدکنندگان از وجود آنها اطلاعی ندارند. مردم لیقوان در گذشته این تونلها را با دستکَنده و در دل کوه ساختهاند تا در زمان حملات یاغیان و مهاجمان، از خطر در امان بمانند. دیوارههای تونلها از سنگ کران ساخته شدهاند و در تابستان فضای داخلی خنکتر و در زمستان گرمتر از محیط بیرون است. امروزه اهالی روستا از این تونلها برای نگهداری پنیر لیقوان استفاده میکنند. این تونل ها باعث می شوند که پنیر لیقوان بدون استفاده از مواد نگهدارنده بسیار سریع جا بیفتد و به حفظ کیفیت، خوشمزگی و ماندگاری آن می افزاید.
-
گیوها
در اراضی دیم روستای لیقوان که دسترسی مستقیم به رودخانهها و چشمهها ممکن نبود، ساکنان منطقه با دانش بومی خود چاه های آبی به نام «گیو» ایجاد کردند. این چاههای سنتی بهصورت پلکانی در دل زمین حفر میشدند و با پایین رفتن از چندین پله، به لایههای آب زیرزمینی میرسیدند. در گذشته، روستاییان با استفاده از ظروف دستی آب را از گیوها برداشت کرده و آن را در حوضچههای سنگی جمع آوری میکردند تا نیاز آبی دامها تامین شود.
جاذبه های گردشگری اطراف روستای لیقوان
| نام جاذبه | مشخصات | فاصله جادهای و زمان رانندگی | وضعیت جاده دسترسی |
| روستای کندوان | یکی از روستاهای گردشگری تبریز است که به خانههای مخروطی و دستکند خود شهرت دارد. این روستا با برخورداری از طبیعتی بکر، ییلاقات سرسبز، رودخانهها و چشمههای پرآب به مقصدی مطلوب برای گردشگران و طبیعتگردان تبدیل شده است. | حدود 43 کیلومتر (حدود 1 ساعت رانندگی) | کوهستانی و آسفالته |
| پیست اسکی سهند | دارای مراتع سرسبز و چشمه های فراوان، مناسب کوهنوردی و طبیعت گردی | حدود 28 کیلومتر (حدود 40 دقیقه رانندگی) | آسفالته، در فصل زمستان نیاز به زنجیر چرخ |
| روستای اسپراخون | در نزدیکی دره لیقوان و حوالی کوه های سهند واقع شده است و دارای پوشش گیاهی و جانوری متنوع می باشد. | حدود 9 کیلومتر (حدود 20 دقیقه رانندگی) | آسفالته و کوهستانی، در نزدیکی روستا خاکی و نسبتا ناهموار |
سبک معماری روستای لیقوان
در لیقوان، خانهها بهصورت پلکانی بر روی صخرههای حاشیه زمینهای حاصلخیز ساخته شدهاند تا تمامی زمینهای کشاورزی در دامنهها قابل استفاده باقی بمانند. این سبک معماری بیانگر سازگاری نسلهای گذشته با شرایط طبیعی منطقه بودهاست.
محله های روستای لیقوان
روستای لیقوان در حاشیه رودخانه و دامنه کوه از جنوب به شمال واقع و از چند محله تشکیل شده است.
| محله شمالی(دیزه) | در بخش شمالی ورودی روستای لیقوان و در مجاورت دره نغملر واقع شده و با امتدادی پیوسته تا مسجد حنیفه ادامه مییابد. در انتهای این محله، میدانی قدیمی قرار دارد که هر سال در روز عاشورا محل برگزاری آیینهای عزاداری تبدیل میشود. |
| محله شمال غربی(قبرستان) | این محله در پایین قبرستان واقع و به دلیل آفتابگیر بودن و موقعیت مناسب، به محله کبریتچی مشهور است. در گذشته، کورههای سفالگری در این منطقه قرار داشتند و محصولات سفالی محله کبریتچی به دیگر بخشهای روستا و مناطق اطراف عرضه میشدند. |
| محله مرکزی(آرا محله) | این محله بین مساجد اصلی روستا و نهر آبی که باغات اطراف را آبیاری می کند قرار دارد. در این محله، حمام قدیمی لیقوان واقع شده است. |
| محله غربی(مصلی) | در انتهای این محله تپه ای قرار دارد که در گذشته به عنوان مکانی مقدس برای اهالی شناخته شده و مردم در مواقع حوادث، خشکسالی یا نیاز به دعا و نیایش، به آن مراجعه میکردند. |
| محله جنوب غربی(دیمه) | به دلیل فاصله زیاد تا رودخانه و عدم وجود منابع آبی کافی به این نام معروف است. |
| محله جنوبی(قلعه تن) | در بخش شرقی روستا باغات سرسبز روستا قرار دارد که به محله قلعه تن معروف است. این محله در گذشته محل سکونت اربابها و صاحبان کاخهای مجلل بوده است. |
امکانات تفریخی در روستای لیقوان
| طبیعتگردی | آب وهوای کوهستانی، طبیعت سرسبز و بارش های فراوان باعث ایجاد شکل گیری چشم اندازی منحصربهفرد در منطقه شده است.گردشگران می توانند با قدم زدن در مراتع لیقوان از هوای پاک و فضایی آرام لذت ببرند. |
| کوهنوردی | روستای لیقوان به دلیل قرارگیری در مجاورت چندین قله و کوهستان، یکی از مقاصد محبوب برای علاقهمندان به کوهنوردی و ورزشهای کوهستانی می باشد. |
اقامتگاه بومگردی و رستوران در روستای لیقوان
اقامت در روستای لیقوان
در روستای لیقوان، اقامتگاههای بومگردی محدودی وجود دارد که فرصتی برای تجربه زندگی روستایی را فراهم می کنند. این اقامتگاهها خانههای سنتی بازسازیشدهای هستند و امکانات اقامت شبانه را در اختیار مسافران قرار میدهند. از مهمترین این اقامتگاهها، بومگردی اسپرخون است. علاوه بر اقامتگاههای بومگردی، در لیقوان امکان کمپینگ در طبیعت و اجاره خانههای روستایی وجود دارد.
رستوران
در روستای لیقوان رستوران رسمی وجود ندارد، اما گردشگران و مسافران میتوانند با مراجعه به غذاخوریها محلی از غذاهای سنتی لذت ببرند.
سوغات و غذای محلی
سوغات
-
محصولات لبنی
پنیر لیقوان: پنیر لیقوان یکی از شناختهشدهترین محصولات لبنی ایران محسوب میشود. این پنیر با طعمی ملایم و بافتی نرم با استفاده از شیر تازه گوسفندان و گاوهای منطقه و فرآیند سنتی تولید است.
ماست و دوغ محلی: ماست لیقوان با بافت غلیظ و خامهای، تجربهای لذیذ از لبنیات طبیعی ارائه میدهد. دوغ این روستا با طعم خاص در فصل تابستان طرفداران فراوانی دارد.
روغن حیوانی، کره و خامه هم در روستای لیقوان با روشهای سنتی و با مواد اولیه طبیعی مرغوب تولید میشود.
-
محصولات کشاورزی
سبزیجات تازه: گوجهفرنگی، فلفل دلمهای، خیار، کاهو، سیب زمینی
حبوبات: نخود، لوبیا، عدس، جو
میوه های باغی: سیب، گیلاس، زردآلو، هلو، گلابی، گردو
غلات: گندم و جو
-
صنایع دستی
پوشاک و بافتنی: لباسهای پشمی و نمدی مردانه شال پالتار، لباس های مخمل و چین دار زنانه، جوراب های رنگارنگ پشمی، جلیقه، شال، چاروق، کلاه
فرش و گلیم: قالیچه، جاجیم و تابلوفرش
غذای محلی
| اوماج آشی | آش سنتی منطقه با طعمی خاص |
| آبگوشت مخصوص لیقوان(پیتی) | تهیه شده از گوشت قورمه شده گوسفند، پیاز، دنبه، تخم مرغ، سیب زمینی و ادویه های بومی. |
| یارماشورباسی | نوعی آش مغذی که با مواد محلی تهیه می شود. |
| قورما | غذای محلی که با گوشت و سبزیجات منطقه طبخ می شود. |