جدید ترین مقالات
روستای میمند کرمان؛ زندگی در خانههای صخرهای ایران
- Zahra Soleymani
- 10 دقیقه
- بدون دیدگاه
فهرست مطالب
روستای میمند یکی از خاصترین مقاصد تاریخی و گردشگری استان کرمان است که با معماری صخرهای و خانههای دستکند خود، تصویری زنده از شیوه زندگی انسان در روزگاران گذشته را به نمایش میگذارد. این روستای تاریخی در نزدیکی شهرستان شهربابک قرار دارد و شهرت آن به خانههایی بازمیگردد که با هنر دست انسان در دل صخرهها حفر شدهاند. چشمانداز فرهنگی میمند در سال ۲۰۱۵ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبترسید.
روستای میمند کجاست؟
روستای میمند در بخش مرکزی شهرستان شهربابک و در غرب این استان قرار دارد. این روستا در فاصله حدود ۳۸ کیلومتری شمال شرقی شهر شهربابک واقع شدهاست. میمند در منطقهای کوهستانی و در ارتفاع حدود ۲۲۴۰ متر از سطح دریا قرار گرفته است؛ موقعیتی که در کنار چشمانداز طبیعی و بافت تاریخی روستا، جذابیت ویژهای برای گردشگران ایجاد میکند.
| فاصله سیرجان تا روستای میمند | حدود ۹۷ تا ۱۱۰ کیلومتر (حدود ۴۰ تا ۵۰ دقیقه رانندگی) |
| فاصله رفسنجان تا روستای میمند | حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ کیلومتر (حدود ۲/۱۵ ساعت تا ۲/۴۵ ساعت رانندگی) |
| فاصله کرمان تا روستای میمند | حدود ۲۱۵ تا ۲۴۰ کیلومتر (حدود ۳ تا ۳/۳۰ ساعت رانندگی) |
| فاصله یزد تا روستای میمند | حدود ۲۹۰ کیلومتر (حدود ۳ ساعت رانندگی) |
| فاصله شهربابک تا روستای میمند | حدود ۳۸ کیلومتر (حدود ۴۰ تا ۵۰ دقیقه رانندگی) |

مسیر دسترسی به روستای میمند
- برای دسترسی به روستای میمند، ابتدا باید خود را به شهربابک برسانید و سپس از مسیر جاده شهربابک به سمت رفسنجان حرکت کنید. در ادامه مسیر، با استفاده از مسیر فرعی منتهی به میمند میتوانید به جاده آسفالته روستا برسید.
- اگر سفر خود را از شهر کرمان آغاز میکنید، باید مسیر کرمان به باغین و رفسنجان را در پیش بگیرید و پس از عبور از محدوده سرچشمه و خاتونآباد، به شهربابک برسید. از آنجا مسیر شمال شرقی شهر به سمت روستای میمند ادامه پیدا میکند. همچنین مسافران ورودی از سمت یزد میتوانند از مسیر انار و شهربابک خود را به این روستا برسانند.
موقعیت جغرافیایی روستای میمند روی نقشه
برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه باز شده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیشفرض نام روستا نوشته شدهاست. حالا میتوانید مسیرهای دسترسی به روستای موردنظر را مشاهده نمایید.
بهترین زمان بازدید از روستای میمند
| بهار (فروردین تا خرداد) | یکی از بهترین زمانها برای بازدید از میمند است. در این فصل هوا برای پیادهروی در مسیرهای روستا و تماشای چشماندازهای طبیعی مناسبتر است و طبیعت درهها نیز طراوت بیشتری دارد. |
| پاییز (مهر و آبان) | این فصل برای سفر به میمند انتخاب مناسبی محسوب میشود. هوای خنکتر، نور ملایم روز و آرامش طبیعت، شرایط خوبی برای عکاسی و بازدید از معماری صخرهای روستا فراهم میکند. |
| تابستان (تیر تا شهریور) | روزهای گرم و خشک ممکن است گشتوگذار در فضای باز را دشوار کند؛ بااینحال، فضای داخلی خانههای دستکند به دلیل ویژگیهای معماری و جنس سنگ، در مقایسه با محیط بیرون خنکتر است. |
| زمستان (آذر تا اسفند) | سرمای هوا و احتمال بارندگی و شرایط نامساعد جوی میتواند سفر را دشوارتر کند؛ البته این فصل برای آشنایی با شیوه سنتی زندگی زمستانی اهالی و سکونت در خانههای صخرهای جذابیت خاصی دارد. |
تاریخچه روستای میمند
درباره زمان دقیق شکلگیری روستای میمند و آغاز ساخت خانههای دستکند آن، دیدگاههای مختلفی وجود دارد و نمیتوان یک تاریخ قطعی برای پیدایش این سکونتگاه اعلام کرد. برخی روایتها قدمت میمند را به چند هزار سال پیش و حتی دورههای بسیار کهنتر نسبت میدهند. همچنین، شواهد باستانشناختی و آثار تاریخی کشفشده در منطقه، از حضور جوامع انسانی در این محدوده طی دورههای مختلف تاریخی حکایت دارند.
برخی پژوهشگران، شکلگیری مجموعه دستکند میمند را به دوره مادها و حدود سدههای هفتم و هشتم پیش از میلاد نسبت دادهاند. در مقابل، یافتههای سفالی و شواهد باستانشناختی، ارتباط این منطقه با دورههای اشکانی، ساسانی و اسلامی را نیز نشان میدهند.
نقوش و سنگنگارههای کشفشده در اطراف میمند نیز از اهمیت تاریخی این منطقه خبر میدهند. برخی از این آثار به چندین هزار سال پیش نسبت دادهشدهاند و نشان میدهند که محدوده میمند از دوران پیش از تاریخ مورد استفاده و توجه انسان بودهاست.

وجه تسمیه روستای میمند
درباره وجه تسمیه روستای میمند، دیدگاهها و روایتهای مختلفی وجود دارد اما تاکنون منشأ دقیق نام این روستای تاریخی بهطور قطعی مشخص نشدهاست.
- بر اساس یکی از روایتهای محلی، نام میمند از ترکیب دو واژه «می» به معنای شراب و «مند» به معنای مست یا برخوردار از می گرفته شدهاست. در این روایت، داستان نامگذاری روستا به سختی ساخت خانههای دستکند و نوشیدن می برای رفع خستگی در زمان تراشیدن صخرهها ارتباط داده میشود.
- در روایتی دیگر، نام میمند را برگرفته از واژه «میمنت» به معنای مبارکی و خوشیمنی میداند.
جاهای دیدنی روستای میمند
-
خانههای دستکند و کیچههای میمند
مهمترین جاذبه روستای میمند، خانههای صخرهای و دستکند آن است که در گویش محلی «کیچه» نامیده میشوند. این خانهها با تراشیدن لایههای سنگی کوه به وجود آمدهاند و برخلاف ساختمانهای معمول، برای شکلگیری آنها از آجر، خشت و ملات استفاده نشده است. کیچهها از اتاقهای مختلفی تشکیلشدهاند که هرکدام با توجه به نیاز ساکنان، کاربری مشخصی داشتهاند. طاقچههای سنگی، اجاقهای قدیمی و فضاهای داخلی ساده، بخشی از ویژگیهای معماری این خانهها هستند.

-
مسجد تاریخی
این بنای مذهبی مانند خانههای مسکونی، در دل صخرهها حفر شدهاست؛ و با مساحتی حدود ۱۲۰ مترمربع، دارای سه ستون سنگی است که سقف فضای داخلی را نگهمیدارند. محراب مسجد بهجای استفاده از مصالح جداگانه، مستقیما در بدنه سنگی بنا تراشیده شدهاست. سادگی فضای داخلی، طاقچههای تعبیهشده در دیوارها و نبود پنجرههای معمول، از ویژگیهای معماری این مسجد به شمار میروند. ساخت این بنا به دوره قاجار و حدود سال ۱۲۴۰ هجری قمری نسبت داده شدهاست.

-
حمام قدیمی
این حمام در دل سنگ حفر شده و بخشهایی مانند رختکن، خزینه و فضای گرمابه را در خود جای داده است. یکی از ویژگیهای جالب آن، شیوه تأمین روشنایی در گذشته است؛ بهطوریکه روزنههایی در قسمتهای مختلف سقف تعبیه شده بود و با استفاده از سنگ مرمر یا سنگهای نیمهشفاف، نور طبیعی به فضای داخلی راه پیدا میکرد.
-
آتشکده میمند و موزه مردمشناسی
آتشکده میمند از فضاهای تاریخی و فرهنگی شاخص این روستا است که امروزه محل استقرار موزه مردمشناسی میمند معرفی میشود. این موزه فرصتی برای آشنایی با فرهنگ بومی، آدابورسوم و شیوه معیشت ساکنان منطقه فراهم میکند. ابزارهای سنتی، وسایل مورد استفاده در زندگی روزمره، نمونههایی از محصولات کشاورزی و دامداری و صنایعدستی محلی از جمله موضوعات مرتبط با این مجموعه هستند.
-
حسینیه تاریخی
در بخش مرکزی بافت تاریخی قرار دارد. این بنا با تراشیدن صخرهها شکل گرفته و از چند فضای متصل به یکدیگر تشکیل شدهاست. وجود سه ستون سنگی و ایوانچههایی با پوشش طاقی، از ویژگیهای معماری آن به شمار میرود. حسینیه علاوه بر کارکرد مذهبی، در گذشته محلی برای گردهمایی و تعامل اجتماعی اهالی بودهاست.
-
مدرسه تاریخی
این مدرسه در دل کوه حفر شدهاست و دارای پنج کلاس و یک دفتر میباشد. فضای کلاسها در امتداد یک کیچه و اطراف ایوانی سنگی قرار گرفتهاند. وجود حیاطی محصور با دیوارهای سنگی از ویژگیهای قابلتوجه این مجموعه است.
جاذبه های گردشگری نزدیک به روستای میمند
| عمارت موسیخانی | حدود ۴۰ کیلومتر | بنایی تاریخی از دوره قاجار در شهربابک که با معماری سنتی، حیاط مرکزی، اتاقهای متعدد و تزئینات آجری شناخته میشود. این عمارت از مهمترین آثار تاریخی شهرستان است. |
| دریاچه نمک مخرگه | حدود ۷۵ کیلومتر | دریاچهای فصلی و نمکی در جنوب شهربابک که پس از بارندگی، سطح آب آن مانند آینه تصاویر آسمان و محیط اطراف را منعکس میکند. بهترین زمان بازدید بهار و پس از آبگیری مناسب دریاچه است. |
| روستای ریسه و پاقلعه | حدود ۵۲ کیلومتر | این منطقه به دلیل بافت روستایی، چشماندازهای کوهستانی و ساختار پلکانی سکونتگاههای خود مورد توجه گردشگران قرار دارد. برای علاقهمندان به روستاگردی و طبیعتگردی انتخاب جالبی است. |
اطلاعات فرهنگی و مردمشناسی روستای میمند
-
کوچ فصلی
یکی از شاخصترین ویژگیهای فرهنگی روستای میمند، شیوه زندگی نیمهکوچنشینی مردم آن است. اهالی این منطقه در گذشته متناسب با تغییر فصل و شرایط آبوهوایی، همراه با دامهای خود میان مراتع و سکونتگاههای فصلی جابهجا میشدند. این جابهجایی با هدف استفاده از منابع طبیعی، تأمین علوفه دامها و ادامه فعالیتهای کشاورزی و دامداری انجام میگرفت. بر اساس پرونده ارزیابی یونسکو، نظام سنتی کوچ در میمند چهار مرحله داشته که در سالهای بررسی به سه مرحله کاهش یافته بود. خانههای دستکند یا همان کیچهها، محل سکونت زمستانی اهالی بودند و در فصلهای دیگر از سکونتگاههای موقت در دشتها و مراتع استفاده میشد. این شیوه معیشت، نمونهای ارزشمند از سازگاری انسان با شرایط اقلیمی و جغرافیایی منطقه است.
-
مراسم جوشزنی در ماه محرم
یکی از آیینهای مذهبی شناختهشده مردم میمند، مراسم «جوشزنی» است که در ایام محرم و بهویژه در عزاداریهای مرتبط با واقعه عاشورا برگزار میشود. در این مراسم، عزاداران با دست چپ کمر فرد کناری خود را میگیرند و به شکل یک حلقه دایرهای کنار یکدیگر قرار میگیرند. سپس با حرکت هماهنگ و قدمهای مشخص به عقب و جلو، همزمان با پاسخ دادن به نوحههای مداح، با دست راست به سینه خود میزنند.
نکات ضروری در سفر به روستای میمند
| بهتر است با خودروی شخصی یا وسیله نقلیه دربستی از شهربابک به میمند سفر کنید؛ دسترسی با حملونقل عمومی محدود است. |
| برای قدمزدن در گذرگاههای سنگی، ورودی کیچهها و سطوح ناهموار، کفش راحت و مناسب پیادهروی بپوشید. |
| بهتر است آب آشامیدنی و وسایل ضروری موردنیاز خود را از قبل تهیه کنید؛ امکانات فروشگاهی روستا محدود است. |
| از دستزدن به دیوارها، تراشیدن سنگها، نوشتن یادگاری و آسیبزدن به ساختار تاریخی کیچهها خودداری کنید. |
| زبالههای خود را در طبیعت و بافت تاریخی رها نکنید و از روشنکردن آتش در محلهای غیرمجاز بپرهیزید. |
| برای آشنایی بهتر با معماری کیچهها، تاریخچه روستا و شیوه زندگی مردم، استفاده از راهنمای محلی پیشنهاد میشود. |
اقامت در روستای میمند
در روستای میمند چند اقامتگاه بومگردی فعالیت دارند که امکان اقامت شبانه در خانههای دستکند و صخرهای را برای گردشگران فراهممیکنند.
| اقامتگاه بوم گردی دستکند میمند | ۱۰ اتاق، ظرفیت پذیرش ۵۰ نفر، سرویس بهداشتی و حمام عمومی داخل محوطه، راهنمای تورهای گردشگری، پرسنل مسلط به زبان انگلیسی، اجاق هیزمی داخل محوطه برای گرم کردن و درست کردن غذا، پارکینگ غیرمسقف بیرون از محوطه اقامتگاه و سیستم گرمایشی بخاری برقی، امکان سفارش وعده های غذایی باهماهنگی قبلی |
| اقامتگاه بومگردی خونه سنگی میمند | ۴ اتاق باسرویس کف خواب، ظرفیت پذیرش ۲۰ مسافر، حمام و سرویس بهداشتی مشترک، راهنمای تورهای گردشگری، پرسنل مسلط به زبان انگلیسی |
| اقامتگاه بوم گردی بن میمند | ۷ اتاق در کیچه ها، یخچال، تلویزیون، حمام و سرویس بهداشتی، فاقد پنجره و نورگیر |

رستوران در روستای میمند
در روستای میمند، چند کافه و مرکز پذیرایی در محدوده بافت روستا وجود دارد و در برخی اقامتگاههای بومگردی امکان سفارش غذاهای محلی برای گردشگران فراهم شدهاست. کافه میمندون و کافه بید از جمله مراکز پذیرایی در این روستا هستند. در اقامتگاههایی مانند خونه سنگی و دستکند میمند، با هماهنگی قبلی میتوان غذاهای سنتی منطقه مانند بزقورمه، آبگوشت، اشکنه و کشکوبادمجان را سفارش داد.
سوغات روستای میمند
- محصولات لبنی: کشک، قرهقروت و دوغ محلی
- خشکبار و محصولات باغی: گردو، پسته، بادام، انگور، انار، سیب، زردآلو، انجیر، هلو و گلابی
- آرد سنجد: از آسیابکردن میوه خشک سنجد تهیهمیشود و در برخی شیوههای سنتی آشپزی و پخت نان کاربرد دارد.
- گیاهان دارویی و خوراکیهای کوهی: آویشن، مریمگلی، بومادران، پونه، ریواس و کنگر
- قالی و دستبافتههای سنتی: گلیمبافی، نمدمالی، ریسندگی و سبدبافی
غذای محلی روستای میمند
| قاتق بنه یا سیر بنه | با استفاده از میوه درخت بنه (پسته وحشی) تهیه میشود. برای آمادهسازی این غذا، دانههای بنه را پس از خشککردن و خردکردن میکوبند تا روغن طبیعی آنها خارج شود. سپس با افزودن آب، شیر گرم و پیاز، خوراکی محلی و مقوی آماده میکنند. |
| قورمه گوشت | در روش سنتی، گوشت گوسفند را خرد میکردند و همراه با چربی آن روی حرارت قرار میدادند تا آب گوشت تبخیر و چربی کاملاً ذوب شود. سپس قورمه آمادهشده را در شکمبه گوسفند نگهداری میکردند تا در فصلهای سرد سال مورد استفاده قرار گیرد. این خوراک را میتوان بهتنهایی یا همراه با نان محلی مصرف کرد. |
| سیرآب بنه | این خوراک با استفاده از بنه کوبیدهشده و ترکیباتی مانند شیر و پیاز تهیه میشود و از نظر شیوه آمادهسازی به قاتق بنه شباهت دارد. |
| فله | با شیر نخست دام پس از زایمان تهیه میشود. |
| آش دوغ و آش بنه | آش دوغ با پایه لبنی و سبزیجات تهیه میشود و آش بنه با استفاده از بنه تهیه می شود. |
| نان های محلی | نان تابه، نان کرنو و کماج |