روستای خراشاد در دل کوههای جنوب بیرجند واقعشده و بیش از هر چیز با هنر دستان زنان هنرمند شناختهمیشود. زنانی که با بهرهگیری از دارهای سنتی توبافی، پارچههایی نفیس و دستباف تولید میکنند. این روستا در سال ۱۳۹۶ از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بهعنوان نخستین روستای هدف صنایع دستی کشور و روستای ملی توبافی ایران معرفی و بهصورت رسمی در فهرست آثار ملی ثبت شد.
روستای خراشاد کجاست؟
روستای خراشاد از روستاهای تاریخی استان خراسان جنوبی است که در شرق ایران و در محدوده دره نصرآباد واقع شدهاست. این روستا یکی از روستاهای گردشگری بیرجند میباشد؛ که با قرارگیری در مسیرهای دسترسی مناسب، تنها حدود ۲۴ کیلومتر از شهر بیرجند فاصله دارد و همین نزدیکی، آن را به یکی از گزینههای محبوب برای سفرهای کوتاهمدت و گردشگری روستایی تبدیل کردهاست.
| مبدا بیرجند | حدود ۲۴ کیلومتر، حدود ۲۰ دقیقه رانندگی بسته به وضعیت جاده و ترافیک |
| مبدا قائن | حدود ۱۰۸ کیلومتر، ۱ ساعت ۳۰ دقیقه با سرعت عادی خودرو |
| مبدا سرگ | حدود ۳ کیلومتر، ۵ تا ۷ دقیقه با خودرو |
| مبدا نوفرست | حدود ۳.۵ کیلومتر، ۶ تا ۸ دقیقه با خودرو |
موقعیت روستای خراشاد روی نقشه
برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه باز شده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیشفرض نام روستا نوشتهشدهاست. حالا میتوانید مسیرهای دسترسی به روستای موردنظر را مشاهده نمایید.
مسیر دسترسی به روستای خراشاد
| مسیر دسترسی | جاده بیرجند - قاین |
| ویژگی های مسیر | از مرکز شهر بیرجند وارد جاده بیرجند – قاین شوید، پس از طی حدود ۲۴ کیلومتر و مشاهده تابلوهای راهنمای روستای خراشاد، وارد مسیر فرعی آسفالته شده و به بافت اصلی روستا میرسید. |
| نوع مسیر | آسفالته و قابل تردد با خودروی شخصی می باشد. |
بهترین زمان برای بازدید از روستای خراشاد
روستای خراشاد به دلیل قرارگیری در رشتهکوه باقران، از آبوهوایی معتدل و کوهستانی برخوردار است. این شرایط اقلیمی، در کنار سرسبزی طبیعی منطقه و وجود کوههای سبزرنگ افیولیتی، به روستا چهرهای ییلاقی و تفرجگاهی بخشیدهاست؛ بهگونهای که از آن به عنوان «طرقبه بیرجند» یاد میشود. ماههای اردیبهشت تا خرداد بهترین زمان برای بازدید از خراشاد هستند. در این ماهها هوا معتدل، ملایم و خوشایند است و طبیعت کوهستانی روستا سبز و سرزنده میشود.
تاریخچه روستای خراشاد
خراشاد به معنای «محل طلوع خورشید » و در زبان پهلوی یادآور مناظر بیمانند است. قدمت این روستا به دوران پیش از اسلام میرسد. وجود شواهد و آثار تاریخی متعدد، بر دیرینگی خراشاد مهر تأیید میزند. همچنین نزدیکی این روستا به روستای کوچ و قرارگیری در محدوده نگارههای باستانی لاخمزار، جایگاه ویژه خراشاد را در نقشه تاریخی منطقه برجستهتر میکند.
توبافی خراشاد
در سال ۲۰۱۸ میلادی، روستا بهعنوان «روستای جهانی توبافی» در فهرست شهرها و روستاهای جهانی صنایع دستی ثبت شد و جایگاه خود را بهعنوان یکی از مراکز برجسته تولید پارچههای سنتی ایران تثبیت کرد. توبافی هنری است که به تولید انواع پارچههای دستباف از پنبه، ابریشم، پشم و الیاف ویسکوز اختصاص دارد. این هنر همچنان با ابزار سنتی و روشهای دستی اجرا میشود و محصول نهایی، پارچهای بینظیر از جنس کتان و ابریشم است که کیفیت و دوام بالایی دارد.
از سال ۲۰۰۴ میلادی، آموزش این هنر با همکاری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به شکل رسمی آغاز شد و از سال ۲۰۱۱، با تعیین استانداردهای حرفهای و تکنیکی، صدور مدارک کارآموزان بر اساس روشهای تخصصی انجام میشود. تا فروردین ۱۴۰۲، بیش از ۳۰۰ نفر در تعاونی زنان خراشاد و ۲۰۶ نفر در تعاونی خراشاد به تولید توبافی مشغول هستند. تولید روزانه بالغ بر ۱۲۰۰ متر مربع پارچه دستباف، توبافی را پس از فرش و گلیم، به یکی از پرفروشترین صنایع دستی استان خراسان جنوبی تبدیل کردهاست.
جاذبههای گردشگری روستای خراشاد
-
طبیعت روستایی
روستای خراشاد در منطقهای کوهستانی و درهای سرسبز واقع شده و از هوایی پاک برخوردار است. این موقعیت طبیعی، روستا را به مقصدی جذاب برای گردشگران علاقهمند به طبیعت، تفریحات روستایی و تجربه زندگی کوهستانی تبدیل کردهاست.
-
آثار تاریخی روستا
این روستا علاوهبر طبیعت بکر، دارای آثار تاریخی ارزشمندی از جمله قبرستان زرتشیان، قلعه و برج نگهبانی، آسیاب بادی سنتی، حمام قدیمی و تونل های زیرزمینی است که نشان از قدمت دیرینه سکونت و فرهنگ منطقه دارد. البته در حال حاضر اثری از قبرستان زردتشیان در روستا موجود نمیباشد و قلعه تاریخی نیز تقریبا از بین رفته و فقط بخش محدودی از دیوارههای آن باقی ماندهاست.
-
بازارچه خراشاد
به دلیل رونق هنرهای سنتی و صنایع دستی، این روستای از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران بهعنوان نخستین روستای هدف صنایع دستی کشور معرفی شدهاست. این اعتبار ملی، باعثشده تا بازارچه محصولات دستباف و صنایع دستی خراشاد به یک جاذبه مهم گردشگری تبدیل شود و مورد استقبال همگان قرار گیرد. این بازارچه هر هفته در روزهای جمعه در روستا برگزار میشود. علاوه بر پارچههای توبافی، صنایع دستی متنوعی نیز در این بازارچه بفروش میرسد.
جاذبههای گردشگری اطراف روستای خراشاد
| جاذبه گردشگری | توضیحات | فاصله تا روستای خراشاد |
| کتیبهها و نقوش باستانی لاخمزار | این سنگنگارهها پیشینهای بیش از ۷۰۰۰ سال دارد و شامل صدها تصویر از انسان، حیوان و نقشهای گیاهی است که متعلق به دورههای سنگی، پیشتاریخی، تاریخی و اسلامی میباشند. | حدود ۲۰ کیلومتر، ۳۰ تا ۴۰ دقیقه رانندگی |
| باغ اکبریه بیرجند(اثر جهانی یونسکو) | این باغ تاریخی متعلق به دوران قاجار است و بهعنوان نمونه برجستهای از باغهای سنتی ایرانی توجه گردشگران بسیاری را جلب میکند. | حدود ۲۴ کیلومتر، ۴۰ تا ۵۰ دقیقه رانندگی |
| قلعه علیآباد | قلعه علیآباد یکی از ساختمانهای تاریخی مهم در شهرستان بیرجند است که قدمت آن به دوره قاجار بازمیگردد. این قلعه نمونه خوبی از معماری نظامی و دفاعی گذشته منطقه بهشمار میرود و برای دوستداران تاریخ بسیار ارزشمند است. | حدود ۳۰ کیلومتر، ۴۵ تا ۵۵ کیلومتر رانندگی |
| قلعه یهن | نزدیک به شهر بیرجند، قلعه تاریخی یهن قرار دارد که بقایای آن مربوط به دوره تیموری تا صفوی است. این قلعه از جاذبههای دیدنی تاریخی شهرستان بیرجند بهحساب میآید و بازدید از آن را میتوان در برنامه سفر قرار داد. | حدود ۳۰ کیلومتر، ۴۵ تا ۵۵ کیلومتر رانندگی |
اقامتگاههای بومگردی و رستوران در روستای خراشاد
اقامت در روستای خراشاد
در روستا اقامتگاههای متعددی از جمله اقامتگاههای بومگردی، ویلا و سوئیتهای روستایی وجود دارد که گردشگران میتوانند با توجه به بودجه، سلیقه و امکانات مورد نیاز خود آنها را رزرو کنند.
| اقامتگاه بومگردی خانه پدری | سبک معماری سنتی، ۵ اتاق با ظرفیت ۲۰ نفر، سرویس کف خواب با لحاف و پتوی محلی، سرویس بهداشتی و حمام، سرو وعده های غذایی، برگزاری برنامه هایی مانند موسیقی زنده، بازدید از کارگاه رنگرزی و حوله بافی، طبیعت گردی، بازدید از بافت روستا. |
| اقامتگاه بومگردی سرای مهر | ۷ اتاق کف خواب با ظرفیت ۳۰ نفر، حمام و سرویس بهداشتی، سرو وعده های غذایی با منوی محلی. |
| ویلا استخردار علی | به صورت ویلا با حیاط دربست، ۳ اتاق با ۲ تخت دو نفره، سرویس بهداشتی و حمام، آشپزخانه با امکانات کامل، استخر سرپوشیده. |
رستوران
در روستا رستوران یا غذاخوری رسمی وجود ندارد. گردشگران میتوانند با هماهنگی قبلی از طریق اقامتگاههای بومگردی فعال در روستا، انواع غذاهای محلی و سنتی خراشاد را از آشپزخانههای این اقامتگاهها سفارش داده و تجربهای اصیل از خوراک بومی منطقه داشته باشند.
سوغات و غذای محلی در روستای خراشاد
سوغات
روستای خراشاد بهعنوان یکی از قطبهای صنایعدستی استان خراسان جنوبی شناخته میشود و توبافی (حولهبافی سنتی) معروفترین سوغات این روستا به شمار میآید. علاوهبر این ، ساکنان خراشاد در زمینههایی مانند قالیبافی، گلیمبافی و تولید پارچههای دستباف سنتی فعالیت دارند که نقش مهمی در اقتصاد محلی و تأمین معیشت خانوارهای روستایی ایفا میکند. در کنار صنایعدستی، کشاورزی نیز جایگاه ویژهای در زندگی مردم خراشاد دارد و محصولاتی همچون زرشک، زعفران، عناب و توت از مهمترین تولیدات کشاورزی این روستا محسوب میشوند.
غذاهای محلی
غذاهای محلی روستای خراشاد بازتابی از اقلیم و سبک زندگی مردم این منطقه است. از معروفترین خوراکهای سنتی این روستا میتوان به کشک بیرجندی و قروت اشاره کرد که با روشهای پخت سنتی تهیه میشوند. همچنین انواع اشکنههای محلی، آبگوشتهای خانگی و آش بلغور از دیگر غذاهای رایج و محبوب خراشاد هستند که جایگاه ویژهای در سفرههای بومی این روستا دارند.
سوالات متداول
۱- روستای خراشاد در کجا قرار دارد؟
+۲- توبافی خراشاد چیست؟
+۳- در روستای خراشاد چه جاذبه های گردشگری وجود دارد؟
+۴- آیا امکان اقامت در روستای خراشاد وجود دارد؟
+
[aparat id=”fzi3v5l” width=”half”]