روستای چنشت: بهشت رنگ ها در خراسان جنوبی

روستای چنشت در دل خراسان‌جنوبی قرار دارد که به دلیل تنوع رنگ در پوشش مردمش، به «سرزمین رنگ‌های ایران» شهرت یافته‌است. سبک زندگی در این منطقه اصالت خود را حفظ کرده و کمتر تحت تاثیر تغییرات فرهنگی قرار گرفته‌است. ساکنان روستا به‌ویژه زنان و دختران، به استفاده از لباس‌های سنتی پایبندند؛ همین ویژگی‌های منحصربه‌فرد باعث‌شده این روستا به یکی از مقاصد جذاب گردشگری خراسان‌جنوبی تبدیل شود.

روستای چنشت کجاست؟

روستای چنشت یکی از روستاهای گردشگری بیرجند است که در دهستان نهارجان، بخش مود، شهرستان سربیشه قرار دارد. بر اساس اسناد تاریخی، روستای چنشت در گذشته جزو دهستان نهارجان محسوب می‌شده که امروزه به عنوان یکی از روستاهای مهم شهرستان سربیشه شناخته می‌شود. این روستا در میان رشته‌کوه‌های باقران واقع‌شده و به دلیل معماری بومی، طبیعت کوهستانی و فرهنگ اصیل محلی، از مهم‌ترین مقاصد گردشگری شرق ایران به‌شمار می‌رود.

موقعیت روستای چنشت روی نقشه

برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه باز شده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیش‌فرض نام روستا نوشته‌شده‌است. حالا می‌توانید مسیرهای دسترسی به روستای موردنظر را مشاهده نمایید.

مسیریابی با گوگل مپ

مسیر دسترسی به روستای چنشت

بهترین زمان برای بازدید از روستای چنشت

روستای چنشت به دلیل قرارگیری در موقعیت کوهستانی زمستان‌های سخت و تابستان های خنک را تجربه می‌کند. بنابراین فصل بهار و تابستان بهترین زمان برای بازدید از این روستای تاریخی می‌باشد.

تاریخچه روستای چنشت

به گفته اهالی روستا، نام چنشت ریشه در وجود منابع متعدد آب در روستا دارد. در گذشته رودخانه‌های متعددی از حاشیه این روستا عبور می‌کردند که منبع اصلی تامین آب باغ‌ها در این منطقه بوده‌اند، به همین دلیل اهالی این منطقه را ابتدا «چند شط»، «چن شط» و «چن شت» و سرانجام «چنشت» نامیدند.

روایت دیگری در میان مردم محلی رواج دارد که چنشت بر وزن بهشت است. گروهی از دامداران در گذشته، به‌دلیل آب‌وهوای مطبوع، باغ‌های پربار، میوه‌های فراوان و رودخانه‌هایی که از میان درختان عبور می‌کردند این نقطه را برای سکونت برمی گزیدند و آن را «بهشت» می‌نامیدند. با گذشت زمان واژه بهشت در گویش محلی به‌تدریج به چنشت تبدیل شد.

جاذبه‌های گردشگری روستای چنشت

• غار چنشت

  در ۶۰ کیلومتری جنوب شرقی بیرجند و در نزدیکی روستای چنشت قرار دارد. به دلیل کشف آثار باستانی، این غار مورد توجه پژوهشگران و گردشگران قرار گرفته‌است. طول این غار حدود ۶۰ متر و ارتفاع آن به بیش از ۱۰ متر می‌رسد. برخی از پژوهشگران احتمال می‌دهند این غار هزاران سال پیش بر اثر زلزله و نزدیک شدن دو سوی کوه به یکدیگر شکل گرفته‌باشد. درون غار چنشت شواهد متعددی از زندگی انسان های گذشته به دست آمده‌است:

• استخوان‌های اجساد مردگان
• سفال و ابزارهای چوبی
• پارچه‌های دست‌بافت و چرخ نخ‌ریسی
• دیوارهای گچی متعلق به هزاره دوم و سوم پیش از میلاد

این یافته‌ها نشان می‌دهد که غار چنشت در دوره‌های مختلف تاریخی به‌عنوان پناهگاه، محل سکونت موقت یا مکانی آیینی مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.

• غار چهل چاه

  در حدود صد متری غار چنشت، حفره‌ای به نام غار چهل چاه وجود دارد. قدمت این غار به بیش از ۱۴۰۰ سال می‌رسد و نخستین بار حدود شش قرن پیش توسط سید محمد مشعشع شناسایی شده‌است. در بخش میانی غار، حوضی سنگی دیده می‌شود؛ که در کنار آن قطعات سفال، چوب‌های دست‌ساز و تکه‌های پارچه کشف شده‌است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که این غار در دوره‌هایی پناهگاه و محل زیست موقت ساکنان منطقه بوده‌است. درون این غار استخوان‌های ۱۴ نفر شامل مردان، زنان و کودکان که برای نجات خود به غار پناه برده بودند؛ کشف شده‌است. اما دهانه غار با گل و مصالح مسدود شده و راه خروج بر آنان بسته شده‌است.

• امامزاده سید حامد علوی

  این بقعه که در مرتفع‌ترین نقطه روستا و با گنبدی سبزرنگ خودنمایی می‌کند به‌عنوان جاذبه تاریخی و مذهبی روستای چنشت مورد توجه گردشگران قرار گرفته‌است. براساس روایات محلی سیدحامد علوی از نوادگان امام جعفر صادق(ع) بوده‌است. به دلیل مخالفت وی و فرزندانش با خلافت عباسی و تحت تعقیب قرار گرفتن، به ناچار در غار چنشت پناه گرفتند. سرانجام به دست نیروهای حکومتی عباسی به شهادت رسیدند. پس از کشف غار در حدود ۶ قرن پیش پیکر ایشان از غار خارج و به خاک سپرده‌شد. از آن زمان تاکنون، این مکان به زیارتگاهی مهم برای مردم منطقه تبدیل شده‌است.

• معماری روستای چنشت

سبک معماری در روستای چنشت برگرفته از رنگ‌هایی است که اهالی در پوشش محلی خود از آن استفاده می‌کنند. در و پنجره‌ها، پرده‌ها و تزیینات داخلی اغلب با رنگ‌آبی آراسته می‌شوند که باعث زیبایی بصری در روستا شده‌است.

•  پوشش اهالی روستای چنشت

یکی از جاذبه‌های گردشگری روستای چنشت سبک پوشش زنان و دختران روستا است. لباس زنان و دختران چنشت ترکیبی از رنگ‌های گرم مانند آبی، قرمز، صورتی و به خصوص رنگ سبز می‌باشد. این پوشش سنتی از سه قسمت اصلی تشکیل شده‌است:

• پیراهن‌هایی در رنگ‌های شاد مانند سبز، آبی و قرمز
• چارقدهای گل‌دار در رنگ‌های قرمز یا آبی
• کلاه‌های نقره‌ای ظریف با تزیینات دست‌دوز

در سال‌های اخیر سبک پوشش مردان روستا به پوشش رایج در منطقه نزدیک شده‌است اما بزرگان چنشت هنوز از لباس‌های سنتی که شامل پالتوی بلند، شال سر و کلاه معمولی است؛ استفاده می‌کنند.

در میان رنگ‌های فراوان، سبز جایگاه ویژه‌ای دارد. این رنگ ریشه در باورهای مذهبی و تاریخی مردم روستا دارد و در  سبک پوشش و معماری چنشت دیده می‌شود. گنبد سبز آرامگاه سیدحامد علوی تاثیر عمیقی بر فرهنگ بصری مردم گذاشته و به نوعی نماد معنوی روستا محسوب می‌شود. این تنوع رنگ در سبک پوشش اهالی باعث شهرت روستا به سرزمین رنگ‌ها در بین گردشگران شده‌است.

کلاه پولی؛ سرپوش سنتی زنان چنشت

کلاه پولی یا «کُلوتِه» سرپوشی اصیل با ۴۰۰ سال قدمت می‌باشد که توسط زنان هنرمند چنشتی دوخته و تزئین می‌شود. در تهیه کلاه پولی از پارچه‌های متنوعی مانند کرباس، چیت، متقال، ابریشم و مخمل استفاده می‌شود. ترکیب رنگ‌های گرم مانند سبز، آبی، قرمز، صورتی و مشکی، جذابیت این سرپوش را چندین برابر می کند و آن را با سایر عناصر لباس محلی هماهنگ می‌کند.

تزئینات کلاه شامل سکه‌های نقره‌ای قدیمی، منجوق‌های ریز و درشت، مهره‌های رنگی و کریستال‌های شیشه‌ای است. این سرپوش از پیشانی تا پشت گردن و روی گوش‌ها را می‌پوشاند و با بندهای ظریف زیر چانه ثابت می‌شود. لایه‌های پارچه‌ای آن علاوه بر جنبه زیبایی، نقش محافظتی نیز دارد و به‌عنوان عرقچین سنتی شناخته می‌شود. استفاده از کلاه پولی از کودکی تا سال‌های پایانی عمر ادامه دارد. این پوشش نقش مهمی در مراسم‌ سنتی، به‌ویژه جشن عروسی، ایفا می‌کند. در بسیاری از خانواده‌ها، کلاه تکمیل‌شده به‌ عنوان یادگاری از مادر به دختر هدیه داده‌می‌شود.

• آداب و رسوم در روستای چنشت

یکی از آیین های فرهنگی در روستای چنشت برگزاری مراسم عروسی با سنت های قدیمی و چندین ساله مرسوم در روستا است. چند روز قبل از مراسم، عروس و داماد به همراه خانواده‌های خود برای تهیه ملزومات جشن به شهرهای اطراف مانند بیرجند، مشهد، زاهدان و زابل می روند. پارچه‌ها و لباس‌های رنگارنگ و سنتی در این سفر تهیه می‌شود. مراسم با حضور عروس و داماد سوار بر اسب‌های تزئین شده آغاز می‌شود. مراسم عروسی در چنشت با حضور اهالی روستا برگزار می‌شود و موسیقی محلی، رقص‌های سنتی بخشی از مراسم می‌باشد.

اقامتگاه و رستوران در روستای چنشت

اقامت در روستای چنشت

در روستای چنشت تنها یک اقامتگاه فعال وجود دارد که امکان اسکان مسافران و گردشگران را در این روستا فراهم می‌کند.

رستوران

در روستای چنشت رستوران یا غذاخوری محلی وجود ندارد و گردشگران می توانند برای تهیه وعده‌های غذایی به رستوران های موجود در مسیر دسترسی به روستا مراجعه کنند.

سوغات و غذای محلی در روستای چنشت

سوغات

غذای محلی

غذاهای محلی و رایج در روستای چنشت شامل آبگوشت محلی، انواع آش و اشکنه می‌باشد.

نکات ضروری در بازدید از روستای چنشت

• اینترنت در این روستا بسیار ضعیف است بنابراین برای مسیریابی از نقشه های آفلاین استفاده کنید.
• به آداب و رسوم و اعتقادات مردم چنشت احترام بگذارید.
• با خرید از محصولات روستایی به اقتصاد مردم روستا کمک کنید.
• قبل از عکاسی از اهالی روستا از آن ها اجازه بگیرید.
• پول نقد، داروهای شخصی و مواد غذایی سبک و خشک همراه داشته باشید.
• زباله های خود را در طبیعت رها نکنید.

سوالات متداول