روستای افجه تهران؛ از دشت هویج تا آبشارهای افجه

روستای افجه یکی از ییلاق‌های خوش‌آب‌وهوای لواسان در استان تهران است که با طبیعت کوهستانی، باغ‌های سرسبز و چشم‌اندازهای تماشایی، مقصدی جذاب برای طبیعت‌گردی و کوهنوردی به شمار می‌رود. نزدیکی این روستا به پایتخت، افجه را به گزینه‌ای مناسب برای سفرهای کوتاه و یک‌روزه، به‌ویژه در تعطیلات آخر هفته، تبدیل کرده است.

روستای افجه کجاست؟

روستای افجه در شمال‌شرق تهران و در فاصله حدود ۵ کیلومتری از شهر لواسان قرار دارد. فاصله این روستای کوهستانی از پایتخت حدود ۳۰ کیلومتر است؛ به همین دلیل، دسترسی نسبتاً آسانی برای سفرهای کوتاه و یک‌روزه از تهران دارد. افجه در ارتفاعی حدود ۲ هزار متر از سطح دریا قرارگرفته و به‌دلیل موقعیت کوهستانی، آب‌وهوایی خنک‌تر از مناطق شهری اطراف دارد.

مسیر دسترسی به روستای افجه

مبدا تهران ← ورود به بزرگراه بابایی و حرکت به سمت شرق ← خروج از جاده لشگرک ← عبور از لواسان و و خیابان‌های جنگلی و سرسبز← طی کردن ۸ کیلومتر در جاده آسفالته و کوهستانی ← روستای افجه

موقعیت روستای افجه روی نقشه

برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه بازشده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیش‌فرض نام روستا نوشته‌شده‌است. حالا می‌توانید مسیرهای دسترسی به روستای موردنظر را مشاهده نمایید.

مسیریابی با گوگل مپ

بهترین زمان بازدید از روستای افجه

روستای افجه در ارتفاع حدود ۲۰۲۰ متری از سطح دریا قرار دارد؛ همین دلیل، آب‌وهوایی کوهستانی و نسبتا خنک دارد. برای تجربه طبیعت سرسبز و هوای مطبوع روستای افجه، بهار و تابستان بهترین زمان سفر به این ییلاق زیبا هستند.

در میان ماه‌های سال، اردیبهشت و خرداد جذابیت بیشتری دارند؛ زیرا طبیعت افجه به اوج سرسبزی می‌رسد و هوای دلپذیر، شکوفه‌های بهاری و چشم‌اندازهای کوهستانی، فضایی تماشایی برای طبیعت‌گردی ایجاد می‌کنند.

تاریخچه روستای افجه

درباره تاریخ دقیق شکل‌گیری روستای افجه اطلاعات کاملی در دست نیست؛ بااین‌حال، وجود بافت قدیمی و بناهای تاریخی در این روستا نشان می‌دهد که این روستا از گذشته‌های دور محل سکونت بوده‌است.

یکی از شواهد تاریخی درباره افجه، نوشته‌های صاحب طرائق است. او در سال ۱۳۱۵ هجری قمری از افجه دیدن کرده و در سفرنامه خود، این روستا را منطقه‌ای سرسبز با باغ‌های فراوان و آبشارهای متعدد توصیف کرده‌است. در این گزارش به رونق کسب‌وکارهایی مانند جوراب‌بافی و وجود بناهایی همچون قصر رفیع و عمارت منسوب به میرزا آقاخان نوری، صدراعظم دوره قاجار اشاره شده‌است. این نوشته نشان می‌دهد که افجه در اواخر دوره قاجار روستایی آباد و شناخته‌شده در منطقه لواسان بوده‌است.

عکس از: کارناوال

وجه تسمیه روستای افجه

درباره ریشه نام افجه روایت‌های متفاوتی وجود دارد:

• در برخی منابع، نام این روستا در گویش دیلمی به صورت «اوجه» آمده‌است.
• روایت‌های محلی، نام قدیمی افجه را با فراوانی آب در منطقه مرتبط دانسته‌اند. چشمه‌ها، جویبارها و آبشارهای متعددی در این محدوده جریان دارند و آب در گذشته یکی از ویژگی‌های شاخص در شکل گیری روستا بوده‌است.
• برخی روایت‌ها هم واژه «آبچه» را از نام‌های قدیمی افجه می‌دانند و تغییر تدریجی آن به «افجه» را به مرور زمان نسبت می‌دهند.

مشاغل بومی و سنتی در روستای افجه

از دیرباز حرفه‌ کشاورزی و دامداری بخش مهمی از زندگی اهالی افجه بوده‌است. در گذشته، ساکنان روستا بیشتر به کشت محصولاتی مانند گندم و صیفی‌جات، دامداری و گله‌داری مشغول بودند؛ اما حدود نیم قرن پیش با کاشت نخستین نهال‌های گیلاس، باغداری هم به یکی از فعالیت‌های اصلی مردم منطقه تبدیل شد. امروزه گیلاس افجه یکی از محصولات شناخته‌شده این روستاست و سهم قابل‌توجهی در تولید گیلاس منطقه شمیرانات دارد. در کنار باغ‌های گیلاس، سیب، آلبالو و سایر میوه‌های سردرختی در باغ‌های افجه برداشت می‌شوند. در روایت‌های محلی آمده است که نخستین نهال‌های سیب را «خان افجه» به روستا آورد و کشت این درختان به مرور در منطقه گسترش یافت؛ امروزه این محصول با عنوان سیب شمیران شناخته می‌شود.

از دیگر محصولات بومی افجه می‌توان به گندم، جو، بن‌شن و عسل اشاره کرد. دامداری نیز امروزه بخشی از شیوه معیشت سنتی اهالی روستا به شمار می‌رود و دامداران برای چرای دام‌های خود از مراتع اطراف منطقه استفاده می‌کنند. در این میان، دشت لار کوچک (قُلقُلَک) و دشت لار بزرگ (مَرغسر) از جمله مناطقی هستند که در شیوه سنتی دامداری اهالی افجه مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

عکس از: کارناوال

جاذبه های گردشگری روستای افجه

• محله چراغان

یکی از دیدنی‌های تاریخی روستای افجه می‌باشد؛ محله‌ای با کوچه‌های قدیمی و بافت سنتی که حال‌وهوای زندگی روستایی در گذشته را برای گردشگران تداعی می‌کند. در محله چراغان، سقاخانه ابوالفضل از بناهای شناخته‌شده به شمار می‌رود. در نزدیکی این سقاخانه چناری کهنسال با قدمتی حدود ۴۰۰ سال قرار دارد که از جاذبه‌های دیدنی محله محسوب می‌شود.

• قصر ناصرالدین شاه

یکی از آثار تاریخی روستای افجه، بقایای قصری منسوب به دوره ناصرالدین‌شاه قاجار است که در بخش شمالی روستا و در میان باغ‌های اطراف قرار داشته است. در برخی روایت‌ها، ساخت این بنا به اعتمادالدوله نسبت داده شده‌ است. امروزه بخش زیادی از این بنای تاریخی از بین رفته و اثری از ساختمان اصلی قصر باقی نمانده است. آنچه از قصر ناصرالدین‌شاه در افجه دیده می‌شود، تنها بخشی از دیوار به ارتفاع حدود ۱.۵ متر و توده‌ای از آجرهای به‌جامانده است.

• قلعه ساکا

در برخی منابع با نام قلعه دربند شناخته می‌شود. قدمت این قلعه را به حدود قرن دوم یا سوم هجری نسبت داده‌اند و موقعیت مرتفع آن، چشم‌انداز گسترده‌ای به روستا و مناطق پیرامون داشته است. گفته می‌شود قلعه ساکا تا دوره صفویه مورد استفاده قرار داشته است؛ بااین‌حال، گذر زمان و تخریب‌های متعدد باعث شده بخش زیادی از بنای اصلی آن از بین برود. امروزه تنها بقایایی از این اثر تاریخی در محل باقی مانده و خبری از سازه کامل قلعه نیست.

• حمام قاجار

یکی از بناهای تاریخی روستاست که برخلاف بسیاری از آثار قدیمی منطقه، هنوز مورد استفاده اهالی قرار دارد. قدمت این حمام به دوره قاجار بازمی‌گردد؛ که در طول سال‌های گذشته چندین بار مرمت و بازسازی شده و در جریان این اقدامات، بخش‌هایی از ساختار اولیه آن تغییر کرده یا از بین رفته است. بااین‌حال، قسمت‌هایی از معماری سنتی حمام، ازجمله طاق‌ها و قوس‌های قدیمی همچنان قابل مشاهده است. این بنا به‌دلیل ثبت در فهرست آثار ملی ایران از شرایط حفاظتی بهتری نسبت به بسیاری از آثار تاریخی روستا برخوردار است.

• بناهای تاریخی

خانه‌های روستا متناسب با شیب زمین ساخته شده‌اند و همین ساختار پلکانی، یکی از ویژگی‌های قابل‌توجه بافت مسکونی افجه به شمار می‌رود. در میان بناهای قدیمی روستا، خانه حاج اکبر و خانه حاج قاسم مرندی از خانه‌های تاریخی شناخته‌شده هستند که معماری و قدمت آن‌ها به دوره قاجار نسبت داده می‌شود.

جاذبه های گردشگری اطراف روستای افجه

• دشت هویج

دشت هویج یکی از مقصدهای محبوب طبیعت‌گردی در ارتفاعات لواسان می باشد که در ارتفاعات بالادست افجه، در محدوده لواسان و در نزدیکی قله ریزان قرار دارد و برای رسیدن به آن باید بخشی از مسیر را پیاده طی کرد. دسترسی به دشت هویج حدود دو ساعت پیاده‌روی دارد. در میان اهالی منطقه، این دشت با نام‌هایی مانند گرچال، گهچال و گیاه‌چال هم شناخته می‌شود. درباره دلیل نام‌گذاری آن روایت‌های مختلفی وجود دارد.

براساس یکی از روایت‌های محلی، در گذشته این دشت برای کشت هویج و دیگر سبزیجات و صیفی‌جات مورد استفاده قرار می‌گرفته و به همین دلیل این نام بر آن باقی مانده‌است. برخی روایت‌ها هم «گیاه‌چال» را به معنای محلی برای رویش و کشت گیاهان می‌دانند. به گفته اهالی روستا، در گذشته زمین‌های این محدوده برای کشت محصولات کشاورزی در اختیار طایفه‌ها قرار می‌گرفت و بهره‌برداری از آن به‌صورت دوره‌ای انجام می‌شد. امروزه کشت سنتی در این دشت مانند گذشته رونق ندارد و هویج در آن به شکل سابق کاشته نمی‌شود.

• دشت لار

این دشت از مسیر کوهستانی و قدیمی افجه، حدود ۸ کیلومتر فاصله دارد؛ و در محدوده پلور و جاده هراز واقع شده‌است. لار در فصل بهار با رویش گسترده شقایق‌های وحشی و چشم‌انداز کوهستانی اطراف، به یکی از زیباترین مناطق طبیعی این بخش از البرز تبدیل می‌شود. قرار گرفتن دشت لار در نزدیکی دامنه‌های قله دماوند بر جذابیت منظره‌های آن افزوده است.

• آبشار پسچویک

آبشار پسچویک که با نام‌های پسکوهک و آبشار افجه هم شناخته می‌شود، یکی از جاذبه‌های طبیعی افجه در لواسان است. این آبشار در مسیر پیاده‌روی به سمت دشت هویج قرار دارد و دسترسی به آن از طریق مسیر کنار رودخانه امکان‌پذیر است. در ابتدای مسیر دشت هویج، آبشار پسچویک در سمت راست مسیر قرار گرفته و با ارتفاعی حدود ۱۵ متر از میان صخره‌ها و طبیعت کوهستانی منطقه فرود می‌آید.

• آبشار موآب

این آبشار در در مسیر منتهی به دشت هویج قرار دارد و با ارتفاعی بیش از ۱۰۰ متر از میان صخره‌های کوهستانی فرو می‌ریزد. میزان آب آبشار موآب در طول سال یکسان نیست و در فصل‌های پربارش، پرآب‌تر و خروشان‌تر می باشد. پاییز، زمستان و اوایل بهار زمان مناسب‌تری برای تماشای آبشار در پرآب‌ترین حالت آن هستند. در فصل تابستان جریان آب کاهش می‌یابد، اما منظره ریزش آب از دیواره‌های سنگی همچنان تماشایی است.

• دشت سبواستان

در شمال‌غربی دشت هویج و در مسیر صعود به قله آتشکوه قرار گرفته است. این دشت با طبیعت سرسبز و درختان پربار گردو و گیلاس، چشم‌اندازی تماشایی در میان ارتفاعات اطراف افجه ایجاد کرده است. یکی از جاذبه‌های طبیعی دشت سبواستان، آبشار چرند است؛ آبشاری زیبا که از ارتفاعی نزدیک به ۵۰ متر از دامنه کوه به سمت دره پایین‌دست سرازیر می‌شود.

• قله های افجه

قله ریزان با ارتفاع حدود ۳۶۵۰ متر یکی از مقاصد محبوب کوهنوردان در اطراف روستای افجه به شمار می‌رود. این قله با قرارگیری در ارتفاعی حدود ۱۶۰۰ متر بالاتر از روستای افجه قرار دارد و چشم‌اندازهای زیبایی از ارتفاعات منطقه پیش روی کوهنوردان می‌گذارد. مسیر صعود به این قله از دشت هویج می‌گذرد. پس از رسیدن به دشت، باید مسیر را به سمت شمال ادامه دهید تا به دامنه‌های قله برسید.

قله آتشکوه با ارتفاع حدود ۳۸۵۰ متر و قله ساکا با ارتفاع حدود ۳۳۱۵ متر، از دیگر ارتفاعات اطراف افجه هستند. مسیر دسترسی به هر دو قله از دشت هویج آغاز می‌شود. پس از رسیدن به دشت، با ادامه مسیر به سمت غرب به محدوده‌ای می‌رسید که مسیر صعود به آتشکوه و ساکا از یکدیگر جدا می‌شود. از این دوراهی می‌توانید با توجه به مقصد خود، مسیر مناسب را برای صعود انتخاب کنید.

قله پرسون با ارتفاع حدود ۳۱۰۰ در بخش شرقی دشت هویج قرار گرفته و به دلیل دسترسی مناسب‌تر در مقایسه با برخی ارتفاعات بلندتر منطقه، مقصدی محبوب برای کوهنوردی و طبیعت‌گردی محسوب می‌شود.

نکات ضرروری در سفر به روستای افجه

امکانات رفاهی روستای افجه

• در داخل روستا چند فروشگاه کوچک محلی وجود دارد که اقلام ضروری و نیازهای روزمره مسافران، از جمله خوراکی، نوشیدنی و برخی مایحتاج اولیه را تأمین می‌کنند.
• در مسیرهای پرتردد اطراف روستا، دکه‌های محلی برپا می‌شوند که انواع محصولات بومی و خوراکی‌های سنتی مانند ترشی، مربا، عسل و میوه‌های کوهی را به مسافران عرضه می‌کنند.
• در روزهای تعطیل و فصل‌های پررونق گردشگری، برخی از اهالی روستا غرفه‌های کوچکی برپا می‌کنند و انواع صنایع‌دستی، نان محلی و غذاهای سنتی مانند آش رشته و آش دوغ را به گردشگران عرضه می‌کنند.
• امکانات رفاهی روستا محدود است و در برخی نقاط می‌توان به سرویس‌های بهداشتی عمومی دسترسی داشت.
• اگر با خودروی شخصی به روستا سفر می‌کنید، امکان پارک خودرو در حاشیه جاده یا محدوده ورودی روستا وجود دارد.

اقامتگاه بومگردی و رستوران در روستای افجه

اقامت در روستای افجه

برای اقامت در روستای افجه و تجربه طبیعت بکر این منطقه، گزینه‌های مختلفی پیش روی مسافران قرار دارد که می‌توان با توجه به سبک سفر، بودجه و مدت اقامت، مناسب‌ترین گزینه را انتخاب کرد:

• کمپینگ در طبیعت: اگر به طبیعت‌گردی و شب‌مانی در فضای باز علاقه دارید، کمپینگ یکی از گزینه‌های سفر به افجه است. برای برپایی چادر بهتر است محل مناسبی را انتخاب کنید و از ایجاد آتش یا برپا کردن کمپ در نقاط خطرناک، مسیر عبور آب و مناطق حفاظت‌شده خودداری کنید.

عکس از: کارناوال

• اجاره ویلا و سوئیت در لواسان: یکی از گزینه‌های اقامت برای مسافرانی که به دنبال فضای خصوصی و امکانات رفاهی بیشتر هستند، اجاره ویلا یا سوئیت در محدوده لواسان است. برای نمونه می‌توان به ویلای مبله دوخوابه لواسان، باغ‌ویلای استخردار آبگرم لواسان اشاره کرد.

رستوران

در روستای افجه تنها یک رستوران به نام »رستوران فانوس« وجود دارد. در مسیر لواسان به افجه رستوران و غذاخوری های متعددی وجود دارد. مسافران باتوجه به سلیقه و بودجه خود می توانند برای وعده های غذایی به آن ها مراجعه کنند.

سوغات و غذای محلی روستای افجه

سوغات

افجه به دلیل برخورداری از باغ‌های میوه و فعالیت‌های کشاورزی و زنبورداری، محصولات محلی متنوعی دارد که برخی از آن‌ها می‌توانند به‌عنوان سوغات سفر خریداری شوند. گیلاس، سیب، آلبالو، گردو و عسل از شناخته‌شده‌ترین محصولات بومی این روستا هستند که در میان آن‌ها، گیلاس افجه شهرت بیشتری دارد.

غذای محلی

• آبگوشت
• انواع آش
• فسنجان
• انواع کباب

سوالات متداول