روستای یوش در مازندران، جایی که علی اسفندیاری (نیما یوشیج) سالهای کودکی خود را میان طبیعت آن گذراند و در همانجا نیز آرام گرفت، یکی از زیباترین نقاط ییلاقی البرز است. این روستا که از توابع بخش بلده به شمار میآید، میان درهای سرسبز و کوهستانی قرارگرفته و بهخاطر خانه و موزه نیما به مقصدی محبوب برای عاشقان شعر و ادبیات تبدیل شدهاست.
روستای یوش کجاست؟
روستای یوش، روستایی خوشمنظره در بخش اوزرود پایین، از توابع بلده در شهرستان نور مازندران است. این منطقه در ارتفاعات البرز جای گرفته و چشماندازهای کوهستانی، یوش را به یکی از مقاصد جذاب گردشگری تبدیل کردهاست.
| فاصله روستای یوش از تهران | بین ۱۷۸ تا ۱۸۰ کیلومتر (حدود ۲:۳۰ رانندگی) |
| فاصله روستای یوش از شهر نور | حدود ۹۰ کیلومتر (حدود ۲ ساعت رانندگی به دلیل کوهستانی بودن جاده) |
| فاصله روستای یوش از نوشهر | ۱۳۴ کیلومتر ( حدود ۲:۴۱ ساعت رانندگی) |
مسیر دسترسی به روستای یوش
دسترسی به روستای یوش از دو طریق امکانپذیر میباشد:
- مسیر جاده چالوس: جاده چالوس با طبیعت تماشاییاش، در مقایسه با جاده هراز جذابیت بیشتری برای گردشگران دارد. برای رسیدن به روستای یوش از مسیر چالوس، باید از تونل کندوان عبور کنید و سپس با گذر از سیاه بیشه و پل زنگوله، به خروجی روستای یوش میرسید. این روستا حدود ۹۰ کیلومتر با شهر نور فاصله دارد و ۸ کیلومتر با بلده فاصله دارد.
- مسیر جاده هراز: حدود ۴۵ کیلومتر بعد از آمل تابلوی خروجی پل هردود را خواهید دید. با ورود به این مسیر فرعی، جادهای کوهستانی اما آسفالته پیشروی شما قرار میگیرد که پس از حدود ۵۰ کیلومتر به شهر بلده میرسد و از آنجا مسیر مستقیم و روستایی بلده به یوش را ادامه دهید. روستای یوش در ۸ تا ۱۰ کیلومتری غرب بلده قراردارد و در پایان همین مسیر آسفالته کوهستانی به ورودی روستا خواهید رسید.
موقعیت روستای یوش روی نقشه
برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه باز شده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیشفرض نام روستا نوشتهشدهاست. حالا میتوانید مسیرهای دسترسی به روستای موردنظر را مشاهده نمایید.
تاریخچه روستای یوش
- واژه «یوش» در برخی منابع به معنای جستوجو و کاوش آمدهاست. در فرهنگ دهخدا برای این واژه مفهوم تاریکی و تیرگی ثبت شدهاست؛ احتمالی که با قرارگیری روستا در میان کوههای بلند و فرو رفتن آن در سایهها هنگام عصر همخوانی دارد و میتواند دلیل این نامگذاری باشد.
- باتوجه به روایتهای محلی و بناهای برجایمانده، قدمت یوش را میتوان تا دوران ساسانیان و پیش از ورود اسلام نسبت داد. در این منطقه سازهای قدیمی وجود دارد که برخی آن را بقایای یک نیایشگاه زرتشتی میدانند و همین امر قدمت سکونت در یوش را برجستهتر میکند.
- این روستا بهعنوان زادگاه نیما یوشیج، شاعر نوپرداز و اثرگذار ایران شناخته میشود. خاندان او از تبار پادوسپانیان بودند؛ شاخهای از اسپهبدان طبرستان که سالها بر بخشهایی از مازندران فرمانروایی میکردند. این دودمان از طولانیترین حکومتهای محلی در تاریخ ایران محسوب میشود و نسب آنها به جاماسب ساسانی، بیستویکمین پادشاه سلسله ساسانی، پیوند دادهمیشود.
سبک معماری خانههای روستای یوش
| مصالح بومی | اکثر خانهها از چوب، سنگ وکاهگل ساخته شدهاند. سنگ در پی ساختمان و دیوارهای پایه به کار میرود و چوب در اسکلت خانه و سقفها، بهویژه در تراسها و ایوانها استفاده میشود. دیوارهای گلی یا خشتی برای عایق حرارتی و حفظ رطوبت داخلی خانه بسیار مناسباند. |
| سقفهای شیبدار | تمام خانهها دارای سقفهای شیبدار هستند تا بارش باران و برف شدید منطقه بهراحتی تخلیه شود. شیب سقفها و استفاده از چوب در سازه باعث افزایش دوام خانه در شرایط زمستانی سخت میشود. |
| ایوانهای چوبی | خانهها اغلب دارای ایوان یا تراس چوبی هستند که به سمت مناظر کوهستان باز میشوند. |
| چیدمان سنتی و متراکم خانهها | خانهها در امتداد کوچههای باریک و پیچدرپیچ قرارگرفتهاند. این چیدمان به صرفهجویی در زمین و حفاظت از خانهها در برابر وزش باد و سرمای شدید کمک میکند. |
| هماهنگی با اقلیم و چشمانداز | خانهها اغلب بهصورت پلکانی روی شیب کوه ساخته میشوند. این سبک ساخت و ساز، مطابق با شیب زمین است اثرات فرسایش را کاهش می دهد. |
بهترین زمان برای بازدیداز روستای یوش
بهترین فصل سفر به این روستای ییلاقی بهار، تابستان و اوایل پاییز است؛ زیرا یوش در ناحیهای مرتفع و کوهستانی قرارگرفته و حتی در روزهای گرم نیز هوای خنک و دلپذیری دارد.
جاذبههای دیدنی روستای یوش
روستای یوش یکی از روستاهای گردشگری مازندران است که بهخاطر داشتن جاذبههای طبیعی و تاریخی متعدد مورد توجه گردشگران قرارگرفته است.
جاذبههای طبیعی
-
اوزرود
در جنوب یوش میتوانید چشمههایی با آب زلال و خنک ببینید، صدای جاری شدن آب، فضایی آرام و شاعرانه ایجاد میکند. رودخانه هراز با دو شاخه اصلی خود، یکی از زیباترین جلوههای طبیعی منطقه را شکل دادهاست. شاخه اوزرود از پاییندست یوش عبور میکند و با چشمانداز خیرهکنندهاش، هر بازدیدکنندهای را مسحور زیبایی خود میکند.
-
طبیعت روستا
جاده منتهی به روستای یوش، مسیر کوهستانی چشمنوازی است که تجربهای بینظیر از تپهها، درهها، درختان سرسبز و خانههای با سقف شیروانی به شما ارائه میدهد. اطراف روستا را مناظر بکر و طبیعی فرا گرفتهاست. گیاهان وحشی منطقه شامل گون، اسپند، پونه، خاکشیر و گزنه به وفور دیده میشوند و بخشی از زیبایی و تنوع طبیعی یوش را تشکیل میدهند. این روستا با هوای مطبوع و دلپذیر کوهستانی، یکی از ییلاقهای محبوب مازندران محسوب میشود و در آن ۱۴ چشمه زلال جاری است که محیطی آرام و دلنشین برای گردشگران فراهم میکند. در فصول گرم سال، درختان میوه مانند گردو، فندق، گیلاس و زردآلو به بار مینشینند و زیبایی و طراوت خاصی به روستا میبخشند.
-
رودخانه یوش
یکی از جاذبههای طبیعی روستای یوش، رودی است که در حاشیه روستا جریان دارد. اگر هنگام بازدید از یوش نیاز به مکانی برای استراحت داشته باشید، نشستن در کنار این رودخانه با صدای آرام آب و هوای خنک کوهستانی، بهترین انتخاب خواهد بود. این رودخانه تنها مورد توجه مسافران نیست؛ اهالی یوش نیز بخش زیادی از اوقات فراغت خود را در کنار همین جریان آب میگذرانند. بخش قابلتوجهی از آب مورد نیاز باغها و زمینهای کشاورزی روستا از همین رودخانه تامین میشود.
-
سنگ سیاه رنگ
در کنار رودخانه یوش، سنگی بزرگ و تیرهرنگ قرار دارد که بهعنوان نماد روستا شناخته میشود. این سنگ که اهالی آن را «اسبزین» مینامند، به دلیل نقش حک شده اسب و زین روی سطح خود، جایگاه ویژهای در میان مردم منطقه پیدا کردهاست. نقش اسب بر روی این سنگ، نهتنها جنبه تزئینی دارد، بلکه از نگاه بسیاری از محلیها نشانهای از قدمت و پیشینه تاریخی یوش است.
-
کوههای سرخبند و علیچال
اگر به کوهنوردی و طبیعتگردی علاقه دارید، ارتفاعات یوش یکی از لذتبخشترین مقاصد برای شما خواهد بود. در بخش جنوبی روستا، کوههای سرخبند قرار گرفتهاند؛ رشتهای از البرز مرکزی که با چشماندازهای وسیع، مسیرهای متنوع و طبیعت بکر، فرصت فوقالعادهای برای صعود و گشتوگذار فراهم میکنند. در سوی دیگر و در شمال روستا، مجموعهای از کوهها شامل علیچال، سرنو و مازوبند قرار دارند که به دلیل موقعیت خوبی که دارند، مسیرهای مناسبی برای پیادهروی کوهستانی و طبیعتگردی ارائه میدهند.
جاذبههای تاریخی
-
خانه نیما یوشیج
یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری روستای یوش، خانه نیما یوشیج است. این بنای تاریخی که در دوره قاجار ساختهشده، محل زندگی اجداد نیما بوده و نمونهای شاخص از معماری سنتی کوهستانی منطقه نور به شمار میآید. خانه دارای حیاطی مرکزی است که اتاقهای متعدد پیرامون آن قرارگرفتهاند. نمای بیرونی و داخلی ساختمان با آجرکاری و گچبریهای هنرمندانه تزئینشده و جلوهای سنتی به آن بخشیدهاست. امروزه بخشی از این خانه به موزه تبدیلشده و اشیای قدیمی، وسایل شخصی نیما یوشیج و اسناد مرتبط با زندگی او در آن به نمایش گذاشتهشدهاند. در حیاط خانه آرامگاههایی نیز قرار دارد که متعلق به نیما یوشیج، سیروس طاهباز (گردآورنده آثار نیما) و بهجت اسفندیاری (خواهر نیما) است.
-
آرامگاه کیا داوود
آرامگاه کیا داوود در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. درباره این مکان تاریخی کوچک داستانهای متعددی نقل میشود. براساس برخی روایتها، این آرامگاه محل دفن یکی از سه فرزند حاکم قدیمی منطقه بوده و گفته میشود که دو فرزند دیگر در نقاط دیگری از یوش دفن شدهاند؛ با این حال، تنها قبر باقیمانده، همین آرامگاه کیا داوود است. عدهای نیز معتقدند که این بنا در دوران زرتشتیان به عنوان آتشکده مورد استفاده قرار میگرفتهاست. آرامگاه کیا داوود بر تپهای در بالای روستا قرار گرفته و چشماندازی دلانگیز به روستا و طبیعت اطراف دارد.
-
خانه میرزا مهدی خان
یکی از نکات جالب تاریخی بازدید ناصرالدین شاه از این منطقه در دوران سلطنتش است. گفتهمیشود شاه در این سفر، منزل میرزا مهدی خان و باغ شاه را برای اقامت خود انتخاب کرده بود و در طول اقامتش، یکی از دختران محلی روستا را نیز به همسری برگزید. پس از این بازدید، ناصرالدین شاه به دلیل آب و هوای مطبوع و مناظر دلانگیز یوش، این روستا و خانه میرزا مهدی خان را به عنوان یکی از تفرجگاههای خود مورد توجه قرارداد.
- گورستان تاریخی
در بخش شمالی روستای یوش، گورستانی قدیمی وجود دارد که سنگقبرهای آن به سادهترین شکل ساختهشدهاند. بر اساس برخی روایتها، عضوی از خانواده نیما یوشیج نیز در این محل دفن شدهاست.
- مسجد جامع یوش
مسجد قدیمی روستا یکی از ارزشمندترین آثار تاریخی این منطقه است. در ساخت این مسجد از چوبهای مقاوم جنگلی و سنگهای کوهستانی استفادهشده و همین ترکیب باعث ده تا بنا با بافت طبیعی روستا هماهنگ باشد. فضای داخل مسجد حالوهوایی معنوی دارد.
-
حمام تاریخی یوش
این حمام سنتی مربوط به دوره قاجار است و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.
-
مقبره سید امین و سید جلال
در بخش قدیمی قبرستان یوش و در مجاورت سنگ سیاهرنگ مشهور روستا، آرامگاه سید امین و سید جلال قرار دارد؛ دو شخصیتی که نقش مهمی در تاریخ مذهبی این منطقه داشتهاند. این پدر و پسر اهل روستای اورازان از توابع طالقان بودند و پس از مهاجرت به یوش، به دلیل زندگی ساده و پرهیزکارانهشان محبوبیت زیادی میان اهالی پیدا کردند. رفتار زاهدانه و جایگاه معنوی آنها سبب شد پس از درگذشتشان، مردم روستا برای بزرگداشت آنها، بنایی شاخص بر فراز مزارشان بسازند.
-
قلعه پولاد بلده
قلعه پولاد بلده در ۷ کیلومتری روستای یوش واقع شده و از دوره سلجوقیان به جا ماندهاست. این دژ یکی از مهمترین استحکامات نظامی شمال کشور به شمار میرفته و نقش مهمی در قدرتنمایی حاکمان محلی آن دوران داشتهاست. اگرچه بخشهایی از قلعه در گذر زمان تخریبشده و مانند قلعههای سالم و مرمتشدهای چون قلعه رودخان پابرجا نمانده، اما آنچه از دیوارهها، برجها و سازههای باقیمانده دیده میشود، نشاندهنده عظمت و معماری قابلتوجه این مرکز حکومتی است.
اقامتگاه بومگردی و رستوران در روستای یوش
اقامت در روستای یوش
در روستای یوش، فقط یک اقامتگاه بومگردی وجود دارد:
- اقامتگاه بوم گردی داروگ
اگر قصد دارید در این روستای تاریخی اقامت داشتهباشید اقامتگاه بومگردی داروگ گزینه مناسبی میباشد. علاوه بر این خانههای محلی اهالی روستا نیز به گردشگران اجاره داده میشوند. اقامت در این منازل تجربهای واقعی از زندگی روستایی را به شما ارائه میکند و فرصتی عالی برای آشنایی با فرهنگ و آدابورسوم مردم یوش و چشیدن غذاهای محلی سنتی فراهممیآورد.
رستوران
در روستای یوش رستوران رسمی وجود ندارد. اما شما میتوانید برای چشیدن غذاهای محلی سراغ چند آشپز محلی که در روستای یوش هستند، بروید. همچنین میتوانید به مجتمع سپیدنیما در بلده مراجعه نمایید.
سوغات و غذای محلی
سوغات
| عسل کوهی | عسل طبیعی از کوهستان های اطراف یوش |
| گردوی تازه | از مرغوب ترین گردوهای ایران در باغات یوش |
| محصولات لبنی محلی | کره و پنیر محلی، دوغ، قرهقوروت |
| مرباهای خانگی | مربای آلوچه، به و گل محمدی |
| رب انار | طبیعی و خانگی |
| گیاهان دارویی | چای کوهی، آویشن، گل گاوزبان |
| صنایع دستی | جاجیم بافی، گلیم، دستکش و جوراب پشمی |
غذای محلی
آب و هوای کوهستانی و ییلاقی یوش باعث شده تا اهالی روستا از گیاهان کوهی و محصولات طبیعی منطقه برای تهیه غذاهای خود استفاده کنند و تنوع غذایی بالایی داشته باشند. غذاهای سنتی یوش شامل انواع خورشها، پلوها، آشها، شیرینیها، نانهای محلی، ترشیها و مرباهای خانگی است که هر کدام طعم و ویژگی خاص خود را دارند.
| انواع خورش | فسنجان، خورش اسفناج، لَوِه کباب( قسمی کباب تابه ای)، هَلی بَرگه خورشت(خورش آلو قرمز و برگه زرد آلو)، آشِم، فلِوه اشکنه( فلوه = شنبلیله)، کَشکال ویش، آهِه لو خورشت(آهِه= تخم گیاهیست کوهی شبیه به گندم و جو)، ترشی او، شیش انداز، ماتِنجِن، پیشتِه واش. |
| انواع پلو | گِروس پلا(=ارزن پلو)، مِجی پلا(= عدس پلو )، باکلِه پلا(=باقلا پلو)، کَئی پلا(=کدو پلو)، سبزی پلا (=سبزی پلو). |
| انواع آش | سِر جاش(= آش ترش )، دو آش(=آش دوغ )، آش رشته، نَرمه آش، شِله زرد، حلیم ، فرنی، شیر برنج. |
| انواع شیرینی | پِشت زیک، قطاب، رشته برشته، مِشکی حلوا، گوش فیل. |
| انواع نان | کلوا نون، توتک، لَوِه دِلِه نون. |
| انواع ترشی | بادمجان ترشی، گورسنگ ترشی( گورسنگ = نوعی گیاه کوهی). |
نکات مهم و ضروری در سفر به یوش
- قبل از حرکت، وضعیت آب و هوا را بررسی کنید.
- پول نقد همراه خود داشته باشید.
- سرعت مناسب و رعایت احتیاط در پیچها، مخصوصاً در بخشهای بدون گاردریل، ضروری است.
- در مرکز روستا معمولا آنتن ضعیف است و امکان دارد اینترنت قطع یا محدود باشد.
- روستای یوش پمپ بنزین ندارد؛ باک خودرو را در بلده یا نور پر کنید.
- تنوع مواد غذایی و خوراکی داخل روستا کم است خرید اصلی را قبل از رسیدن به روستا انجام دهید.
- لباس گرم، کفش مناسب کوهستان، ضدآفتاب، عینک آفتابی و بطری آب همراه خود داشته باشید.
- به فرهنگ مردم بومی منطقه احترام بگذارید.
- زباله های خود را در طبیعت رها نکنید و در حفظ محیط زیست کوشا باشید.