روستای قهی یکی از روستاهای تاریخی استان اصفهان است. اگر علاقهمند به تماشای شاهکارهای معماری دوران صفویه و قاجار هستید قطعا سفر به این روستای تاریخی را باید در برنامه خود قراردهید. قدم زدن در کوچهپسکوچههای روستا، شما را به گذشتههای دور میبرد؛ جایی که دیوارهای خشتی و درهای چوبی، هنوز بوی تاریخ و اصالت را در خود دارند. روستای قهی به دلیل داشتن آثار تاریخی ارزشمند به ثبت ملی رسیدهاست. برای آشنایی بیشتر با روستای قهی با بومیتا همراه باشید.
روستای قهی کجاست؟
روستای قهی یکی از روستای گردشگری اصفهان میباشد. این روستا در ۸۸ کیلومتری شرق استان اصفهان و ۳۵ کیلومتری شهرستان ورزنه واقع شدهاست. نزدیکترین شهر به روستای قهی، شهر هرند میباشد که حدود ۷ کیلومتر با آن فاصله دارد.
| فاصله از اصفهان | حدود ۸۸ کیلومتر (تقریبا ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه رانندگی) |
| فاصله از شهر ورزنه | حدود ۳۵ کیلومتر (تقریبا ۴۰ دقیقه رانندگی) |
| فاصله از شهر هرند | حدود ۷ کیلومتر (تقریبا ۵ دقیقه رانندگی) |
موقعیت روستای قهی بر روی گوگل مپ
برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه باز شده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیش فرض نام روستا نوشته شدهاست. حالا میتوانید مسیرهای دسترسی به روستای مورد نظر را مشاهدهنمایید.
مسیر دسترسی به روستای قهی
برای رسیدن به روستای قهی دو مسیر اصلی وجوددارد که با توجه به مبدا سفر میتوانید یکی از آنها را انتخاب نمایید.
| مبدا: اصفهان | جاده اصفهان- نائین- خروجی هرند- روستای قهی | مسیر کاملا آسفالت و مناسب خودروهای سواری است. |
| مبدا: ورزنه | ورزنه- هرند- روستای قهی | جاده کاملا آسفالت و ایمن است، اما در برخی بخشها یکبانده و کمترافیک بوده و بهتر است با احتیاط رانندگی کنید. |
لازم به توضیح است که در طول مسیر تا روستای قهی، میتوانید از مناظر دشت بُرخوار و نخلستانهای اطراف لذتببرید.
تاریخچه روستای قهی
روستای قهی یکی از کهنترین و اصیلترین روستاهای شرق اصفهان است که قدمت آن به قرن هشتم هجری قمری، یعنی حدود ۷۰۰ سال پیش بازمیگردد. براساس منابع تاریخی موجود قدمت روستای قهی به دوران پیش از اسلام و دوره ساسانیان میرسد. حتی برخی از منابع ذکر کردهاند که این روستا محل قرارگیری یکی از معابد مرکزی زرتشتیان بودهاست. جالب است بدانید که حدود ۵۰ سال قبل این روستا به دلیل واقع شدن در کویر، حرفه اصلی مردم شترداری بوده و مرکز اصلی این حرفه در ایران بودهاست.
اما در مورد علت نامگذاری روستای قهی دیدگاههای مختلفی وجود دارد. برخی معتقدند که کلمه قهی از دو جز تشکیل شده که «قه» بیانگر قنات و جوی آب است و «ی» علامت نسبت دادن به مکانی است بنابراین قهی به معنای محل قنوات و جویبارها میباشد.
اما برخی دیگر معتقدند که قهی به شکل «کهی» بودهاست که به معنای مکانی پست میباشد.
بهترین فصل برای سفر به روستای قهی
روستای قهی مانند بسیاری از مناطق کویری دارای آب و هوای گرم و خشک میباشد. به همین دلیل بهترین فصل برای سفر به این روستا اوایل فصل بهار و اوایل فصل پاییز است. در فصل تابستان دارای روزهای گرم و شبهای خنک است. فصل زمستان نیز آب و هوا بسیار سرد میباشد.
جاذبههای گردشگری روستای قهی
از آنجایی که روستای قهی یک روستای تاریخی محسوب میشود لذا جاذبههای گردشگری آن نیز بیشتر تاریخی میباشند. سفر به این روستا برای افرادی که علاقه زیادی به آثار تاریخی و معماری اصیل و سنتی ایران دارند میتواند بسیار جذاب و مفید باشد. علاوه بر مکانهای تاریخی برخی آثار در روستا قرار دارند که در دسته جاذبههای مذهبی قرار میگیرند. لازم به توضیح است که این جاذبههای مذهبی هم قدمت تاریخی زیادی دارند اما از آنجایی که کاربری مذهبی دارند از همینرو در دسته جاذبههای مذهبی قرار داده میشوند. بنابراین مکانهای دیدنی و گردشگری روستا را به دو دسته جاذبههای تاریخی و جاذبههای مذهبی تقسیمبندی مینماییم.
-
جاذبههای تاریخی
۱- قلعههای تاریخی
در دل روستای تاریخی قهی دو قلعه وجود دارد که دارای قدمت زیادی هستند. این دو قلعه شامل:
| قلعه شیخ | واقع در غرب روستا، دارای ۱۵ خانه |
| قلعه آتشگاه | واقع در غرب روستا و دارای ۷ خانه و ۷ برج خشتی |
۲- آب انبارهای قدیمی
به طور کلی دو آب انبار قدیمی در روستا وجود دارد که هر کدام متعلق به دوره تاریخی و سبک معماری خاصی هستند.
| نام آب انبار | دوره تاریخی | محل قرارگیری | سبک معماری |
| خان نایب یا محله پایین | ناصرالدین شاه | بخش غربی روستا | دارای سقف گنبدی شکل به قطر ۱۱ متر و چهار بادگیر به ارتفاع ۱۰ متر |
| حاج مختار یا محله بالا | فتحعلی شاه | بخش شمالی روستا | دارای سقف گنبدی شکل به قطر ۱۴ متر و چهار بادگیر به ارتفاع ۷ متر |
۳- حمام قدیمی
در دل بافت تاریخی روستا، حمامی قدیمی قراردارد که قدمت آن به دوره قاجار و زمان سلطنت ناصرالدینشاه بازمیگردد. این بنا در سال ۱۳۱۲ هجری قمری ساختهشد. نام این حمام حاج آخوند است که در واقع براساس اسم سازنده آن نامگذاری شدهاست. حمام حاج آخوند از بخشهای سنتی مانند سربینه و گرمخانه تشکیلشده و در گذشته دارای دو ورودی مجزا برای زنان و مردان بودهاست.
۴- مساجد و حسینیههای قدیمی
به طورکلی در روستا ۲ حسینیه قدیمی با قدمت طولانی وجوددارد. همچنین مسجد جامع روستا دارای ارزش تاریخی بسیاری میباشد که قدمت آن به هزاران سال پیش و دورههای پیش از اسلام میرسد. مسجد جامع روستا دارای معماری خاص است و طی دورههای متعدد براساس اعتقادات مذهبی مردم دچار تحولات زیادی شدهاست. گفته میشود که در دوره ساسانیان این مسجد دارای چهارطاقی بوده که با فیلپوش گوشهسازی شدهبود. اما در دروههای اسلامی این موارد حذف و محراب ساخته شدهاست.
۵- بازارچههای قدیمی
در بافت قدیمی روستای قهی پنج بازارچه کوچک وجودداشته که هر یک به نام محلی یا صاحبان گذشتهشان شناخته میشوند (بازارچه غلامرضا، میرزا موسی، حاج آقا سید محمد، حسن مختار و حاج ابراهیم). این بازارچهها با پوشش طاق و تویزه و طاق «کلمبو» ساختهشده و زمانی دکانهای نانوایی، قصابی و خواربارفروشی در آنها فعالیت میکردند. امروزه بازارچه «حسن مختار» بهعنوان یک اثر ثبتشده ملی شناخته میشود و تنها بازارچه غلامرضا بهصورت فعال باقی ماندهاست.
۶- آسیابهای قدیمی
آسیابهای روستا یکی از جلوههای برجسته بافت تاریخی این روستا هستند. بیش از هفده آسیاب سنتی در قهی ثبتشده که نشاندهنده رونق کشاورزی در گذشته است. بسیاری از این آسیابها بهصورت ساختمانی مستقل یا به عنوان بخشی از خانهها ساختهمیشد و نیروی چرخان آنها غالبا از حیواناتی مانند گاو، اسب یا قاطر تأمین میشده؛ بنابراین فضاهای داخلی بزرگ و گنبدهای یکپارچه در معماری آسیابها به چشم میخورد. این آسیابها با استفاده از خشت ساخته میشد و تکنیکهایی مانند گوشهسازیِ «اسکنج» یا «فیلپوش» در پوشش سقفها، جلوهای از معماری سنتی و بومی قهی را حفظکردهاند و امروز این آسیابها بخشی از هویت تاریخی روستا بهشمار میآیند.
-
جاذبههای مذهبی
در مجموع در روستای قهی دو زیارتگاه وجود دارد:
۱- امامزاده عبد الواحد
قدمت معماری این امامزاده به دوران ساسانیان میرسد. گفتهمیشود که امامزاده عبدالواحد فرزند امام موسیبنجعفر است. اهالی روستا هر سال روز اول محرم در این امامزاده آش نذری که به آش پاتوق معروف است، میپزند.
۲- مقبره پیر شمس الدین
زیارتگاه پیر شمسالدین در مزرعهای به نام «باغ ول» در فاصله حدود ۳ کلیومتری جنوب روستا واقع شدهاست. اهالی روستا پیر شمسالدین را یکی از عارفان قابل احترام منطقه میدانند. قدمت معماری این زیارتگاه به دورههای صفوی و قاجار میرسد.
سبک معماری روستای قهی
بافت معماری روستا دارای دو بافت جدید و قدیم میباشد. بخش جدید در قسمت شمالی و جنوبی روستا بنا شدهاست. اما بافت قدیم روستا که متعلق به دوران قاجار و قبلتر میباشد و تمامی خانهها با خشت و گل ساختهشدهاند، به دو نوع کلی تقسیم میشود:
| انواع خانهها | ویژگیها |
| خانههای اربابی | بسیار بزرگ و زیبا بناها به صورت قلعهای با دیوارهای بلند ساخت برجهای نگهبانی در کنار خانهها دارای شترخان محل نگهداری و اسکان شترها |
| خانههای افراد عادی روستا | تشکیل شده از دو بخش شامل اندرونی و بیرونی دارای دیوارها و سردرهای بلند استفاده از روزنههای مشبک خشتی و آجری در نمای بیرونی خانهها |
با توجه به اینکه در گذشته شترداری در روستا رواج و رونق بسیار داشته، وضعیت اقتصادی مردم نسبتا در سطح مطلوبی بوده به همین دلیل سبک معماری کلی خانهها تقریبا نیمه اشرافی بودهاست.
اقامتگاههای بومگردی و رستورانهای رستای قهی
اقامت در روستای قهی
به طورکلی در روستا اقامتگاههایی با معماری سنتی، هماهنگ با معماری تاریخی روستا وجود دارد. گردشگرانی که تمایل دارند شب را در روستا بگذارنند میتوانند از قبل در این اقامتگاهها اتاق رزرو نمایند. این اقامتگاههای بومگردی شامل موارد زیر هستند:
۱- اقامتگاه بومگردی عمارت آینه خانه
۲- اقامتگاه بوم گری عمارت خلوت
رستوران
در خود روستای قهی رستوران یا واحد پذیرایی فعالی وجود ندارد، اما جای نگرانی نیست. چون این روستا در فاصلهی حدود ۷ کیلومتری از شهر هرند قرارگرفته و میتوانید برای صرف وعدههای غذایی به این شهر بروید. در هرند چندین رستوران و سفرهخانه محلی وجود دارد که انواع غذاهای ایرانی و محلی را ارائه میدهند. بنابراین میتوانید با توجه به سلیقهی خود، یکی از آنها را انتخاب کرده و در مسیر بازدید از قهی، از یک وعده غذای دلچسب نیز لذت ببرید.
سوغات و غذاهای محلی روستای قهی
سوغات
یکی از بخشهای جذاب سفر آشنایی با سوغاتیهای مکانهای مختلف میباشد. از مهمترین سوغاتیهای روستای قهی میتوان به نخریسی (تهیه پارچههای خاص)، قالیبافی، سوهان، حلوا و کلوچه محلی اشاره کرد.
غذاهای محلی
روستای قهی نیز مانند بسیاری از روستاهای گردشگری دیگر دارای غذاهای محلی خاص میباشد. مهمترین غذاهای محلی روستا شامل این موارد هستند:
– کوکوی تره؛
– آبگوشت محلی لاخولی؛
– کله جوش؛
– گوشت قلیه؛
– کفی (شکل کم چرب تر خامه و تهیه شده از شیر).