روستای ابیانه اصفهان: همه چیز درباره روستای سرخ ایران

یکی از زیباترین روستاهای گردشگری استان اصفهان است که در نزدیکی نطنز و دامنه‌های کوه کرکس قرار دارد. این روستای پایکوهی به دلیل معماری پلکانی، خانه‌های سرخ‌رنگ و چشم‌انداز منحصربه‌فرد خود، هر ساله گردشگران داخلی و خارجی بسیاری را به سوی خود جذب می‌کند. به دلیل ارزش تاریخی و معماری منحصربه‌فرد، روستای ابیانه در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. ساکنان این روستا همچنان پوشش سنتی و زبان فارسی میانه را حفظ کرده‌اند و همین ویژگی‌ها، ابیانه را به یکی از منحصربه‌فردترین روستاهای تاریخی ایران تبدیل کرده است. با قدم گذاشتن در کوچه‌های این روستا، می‌توان هویت و اصالت زندگی روستایی را از نزدیک لمس کرد و از جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی آن لذت برد.

روستای ابیانه کجاست؟

ابیانه در ۱۷۵ کیلومتری استان اصفهان، ۸۰ کیلومتری کاشان و ۴۳ کیلومتری نطنز واقع شده‌­است. این روستای تاریخی که به خاطر چیدمان پلکانی خانه­‌ها و رنگ سرخ بناها در بین گردشگران داخلی و خارجی شناخته شده می‌­باشد، در دامنه کوه کرکس و در ارتفاع ۲۲۲۲ متری از سطح دریا قرار گرفته است.

تاریخچه روستای ابیانه

وجود قلعه‌­ها و آثار تاریخی متعدد در این روستا نشان‌ از گذشته طولانی و فرهنگ غنی آن دارد. به گونه‌­ای که باستان­‌شناسان در این روستا بقایای یک قلعه از دوره ساسانی و همچنین آثاری از دوره‌­های صفویان، سلجوقیان و قاجاریان را شناسایی کرده‌­ و تخمین زده‌اند که قدمت ابیانه به حدود ۱۵۰۰ سال پیش بازمی‌­گردد. به دلیل پیشینه تاریخی و ارزشمند ابیانه و به منظور حفاظت از آن در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

در مورد علت نام­گذاری روستای ابیانه دو دیدگاه وجود دارد. در دیدگاه اول که مشهورتر هم است اعتقاد بر این است که به دلیل وجود درختان بید زیاد در اطراف روستا ویونا نام­گذاری شده­، «ویو» به معنی درخت بید و «ویانه» به معنی بیدستان می­‌باشد. که با گذشت زمان از «ویونا» به «ابیانه» تغییر شکل داده‌­است.

در دیدگاه دوم، برخی معتقدند که این روستا به دلیل داشتن چشمه‌­ها و آب فراوان در ابتدا «آبیانه» نام­گذاری و سپس با گذشت زمان به «ابیانه» تبدیل شده­‌است.

مسیر رفتن به روستای ابیانه

دو مسیر کلی برای رسیدن به روستای ابیانه وجود دارد:

مسیر دسترسی به روستای ابیانه آسفالت می‌باشد.

موقعیت روستای ابیانه روی نقشه

برای مشاهده مسیرهای دسترسی روی دکمه مسیریابی با گوگل مپ کلیک نمایید. سپس در صفحه باز شده در باکس مبدا، شهر خود را بنویسید و در باکس مقصد نیز به صورت پیش‌فرض نام روستا نوشته‌شده‌است. حالا می‌توانید مسیرهای دسترسی به روستای موردنظر را مشاهده نمایید.

مسیریابی با گوگل مپ

بهترین زمان سفر به روستای ابیانه

ابیانه در تمامی فصل‌های سال جذابیت‌های خاص خود را دارد و سفر به این روستا در هر فصل می‌تواند تجربه‌ای متفاوت و خاطره‌انگیز برای گردشگران رقم بزند. با این حال، فصل‌های بهار و پاییز را می‌توان از زمان‌های پیشنهادی برای سفر به ابیانه دانست؛ چراکه طبیعت روستا در این فصل‌ها جلوه‌ای متفاوت پیدا می‌کند. با وجود این، انتخاب زمان سفر به ابیانه تا حد زیادی به هدف و علاقه گردشگر بستگی دارد و این روستا در هر چهار فصل سال دیدنی است.

جاذبه‌های گردشگری روستای ابیانه

به طورکلی این روستا جزو محدود روستاهایی است که دارای جاذبه­‌های گردشگری مختلفی می­‌باشد و گردشگران با علایق متعدد می‌­توانند به این روستا سفر کرده و از آن لذت ببرند.

۱- جاذبه‌­های طبیعی

• چشمه­‌های روستای ابیانه

در این روستا چشمه‌­های متعددی وجود دارد که یکی از مهمترین آن­ها چشمه رئیسون می‌­باشد که محل تامین آب روستا از همین چشمه است. از دیگر چشمه‌­های روستا می‌توان به کرشک، تاردر، دو آبی، پال همون هره و هینزا اشاره کرد. در اصل سرسبزی روستای ابیانه مدیون وجود همین چشمه‌­های متعدد است که دیدن این چشمه‌­ها قطعا خالی از لطف نخواهد بود.

• غار ابیانه

نام این غار «پل هل» است که در  ۸ کیلومتری و در دل تپه‌­های روستای ابیانه واقع و دارای قندیل­‌های آهکی می­‌باشد.

• آبشار ابیانه

یکی دیگر از جاذبه‌­های طبیعی ابیانه آبشار آن می‌­باشد. شاید این آبشار به جذابیت بسیاری از آبشارهای بزرگ ایران نباشد اما در فصل بهار می­‌تواند برای استراحت و لذت بردن از طبیعت بکر ابیانه فوق العاده باشد. این آبشار خارج از روستا قرار گرفته و باید برای رسیدن به آن کمی در طبیعت سرسبز روستا پیاده­‌روی نمایید. به همین دلیل می‌تواند تجربه بیادماندنی برای شما به همراه داشته باشد.

۲- جاذبه­‌های تاریخی

• معماری روستای ابیانه

اولین موردی که هنگام ورود به ابیانه توجه شما را به خود جلب می­‌کند چیدمان و رنگ خانه‌­ها می­‌باشد. خانه‌­هایی که با کاهگل سرخ پوشیده‌شده و به شکل پلکانی قرار گرفته‌­اند. به گونه‌­ای که پشت­‌بام خانه پایینی حیاط خانه بالایی محسوب می­‌شود. خاک مورد استفاده در ساخت خانه­‌ها از معدن نزدیک روستا تهیه شده‌­است و نکته جالب توجه در مورد خاک ابیانه این­جاست که هرچه بیشتر در معرض آب قرار گیرد محکم‌­تر می­‌شود. به همین دلیل است که این خانه‌­ها در طول مدت قرن­‌ها استوار باقی مانده‌­اند.

یکی دیگر از نکات جالب توجه معماری ابیانه این است که هیچ کوچه بن­‌بستی در این روستا وجود ندارد.

• مساجد روستای ابیانه

یکی دیگر از جاذبه‌­های تاریخی روستای ابیانه مساجد آن می­‌باشد. در این روستا مساجد قدیمی متعددی با قدمت تاریخی طولانی وجود دارد که از نظر معماری مورد توجه هستند.

• آتشکده هارپاک

قدمت ساخت این آتشکده به دوران هخامنشیان می­‌رسد و قدمتی چند هزار ساله دارد. این آتشکده در سه طبقه و از سنگ لاشه و گچ ساخته شده‌­است. اما در حال حاضر فقط طبقه زیرین آن باقی مانده‌­است. این آتشکده در مسیر و گذرگاه اصلی روستا واقع شده­‌است.

• خانقاه ابیانه

قدمت ساخت این خانقاه به دوره صفوی باز می­‌گردد. بنای آن با طاق­‌های ضربی ساخته‌شده که آن را به یک جاذبه تاریخی تبدیل کرده‌­است. به طورکلی در گذشته خانقاه محل برگزاری مراسم صوفیان بوده‌­ و گفته می­‌شود که خانقاه ابیانه محل اجتماع و برگزاری مراسمات خاص دراویش، صوفیان اصفهان و برخی از پادشاهان صفوی بوده‌­است.

• گورستان قدیمی ابیانه

اگر به تماشای علایم و نشانه‌­های مختلف بر روی سنگ‌­های آرامگاه­‌ها علاقه‌­مند هستید؛ پیشنهاد می­‌کنیم دیدن گورستان قدیمی روستا را در برنامه سفر خود قرار دهید. مثلا بر روی سنگ آرامگاه زنان تصویر شانه کشیده شده‌­است.

• قلعه‌های قدیمی

از جاذبه‌­های تاریخی ابیانه وجود قلعه‌­های متعدد است که بقایای برخی از این قلعه‌­ها باقی مانده که شامل قلعه هامان، قلعه پاله و قلعه هرده می‌باشد.

• آب انبارهای روستای ابیانه

در این روستا سه آب­ انبار به نام‌­های پرزله، پالیزه و پس باغچه وجود دارد که اکنون قابل استفاده نیستند و قدمت این آب انبارها بیش از ۱۰۰ سال است.

• آسیاب های ابیانه

در غرب روستا در جوار رودخانه داریون سه آسیاب آبی به نام­های «آره میون»، «آره داریون» و «هره» قرار دارد که مردم برای آسیاب کردن غلات از آن­ها استفاده می‌کردند.

۳- جاذبه‌­های اجتماعی-فرهنگی

• پوشش مردم روستای ابیانه

زنان و مردان ابیانه سبک پوشش سنتی خود را حفظ کرده‌­اند. زنان روسری­‌های بزرگ (چارقد) با زمینه سفید که گل‌های رنگانگ روی آن وجود دارد به همراه دو دامن پرچین که معمولا دامن زیرین مشکی و دامن رویی رنگی است، می‌­پوشند. برخی از مردان نیز شلوار گشاد به همراه جلیقه بلند می­‌پوشند.

• آیین‌­ها

یکی از این آیین‌ها، آیین جغجغه­‌زنی می­‌باشد. در روزهای تاسوعا و عاشورا مردم محلات مختلف روستای ابیانه در کوچه­‌ها به عزاداری می­‌پردازند و با به هم زدن جغجغه‌­های چوبی مخصوص به همراه مرثیه‌خوانی به سمت امامزاده یحیی و عیسی حرکت می­‌کنند.

آیین نخل­‌گردانی یکی دیگر از این آیین­‌هاست که پیشینه آن به دوره صفوی می­‌رسد. در این مراسم که در روزهای تاسوعا و عاشورا و بعد از آیین جغجغه­‌زنی برگزار می­‌شود یک نخل که با پارچه­‌هایی مزین شده­ و در محل خاصی نگهداری می­‌شود؛ در محله­‌های مختلف روستا به حرکت درمی­‌آید. هر دوی این آیین­ها در فهرست میراث ناملموس ملی ثبت شده‌­اند.

• موزه مردم شناسی

اگر علاقه‌­مند به آشنایی با فرهنگ و آداب و رسوم مردم ابیانه هستید، پیشنهاد می‌­کنیم که بازدید از این موزه را در برنامه سفر خود قرار دهید. ساختمان این موزه نیز به سبک‌معماری سایر خانه‌­های ابیانه می‌باشد که همین امر نیز به جذابیت آن افزوده است. در این موزه لباس­‌های سنتی، ظروف قدیمی، ابزارهای کشاورزی، کتاب‌­های قدیمی و … نگهداری می‌­شود.

• زبان

یکی از جاذبه­‌های اجتماعی-فرهنگی روستای ابیانه زبان مردم می‌­باشد. سالخوردگان روستای ابیانه هنوز هم به زبان فارسی میانه صحبت می­‌کنند. این زبان از دوره ساسانی باقی مانده­ و در بسیاری از نقاط ایران به فراموشی سپرده شده‌­است.

۴- جاذبه­‌های مذهبی

• امامزاده یحیی و عیسی (ع)

امامزاده یحیی و عیسی از فرزندان امام موسی کاظم (ع) هستند و این مکان محلی برای زیارت مردم ابیانه و بسیاری از گردشگران محسوب می­‌شود. علاوه بر این قدمت این امامزاده به دوره ایلخانی می‌­رسد و ساخت گنبد آن به رنگ فیروزه‌­ای و هشت ضلعی، آن را به یک جاذبه تاریخی نیز تبدیل کرده‌­است. این امامزاده بر خلاف سایر بناهای ابیانه دارای حیاط و حوض می­‌باشد.

• زیارتگاه هینزا

در فاصله ۴ کیلومتری روستا و در دل کوه‌­ها زیارتگاه هینزا واقع شده‌است. برخی معتقدند متعلق به بی­‌بی زبیده خاتون دختر امام کاظم (ع) است. برخی دیگر اعتقاد دارند که این زیارتگاه محل ستایش الهه میترا بوده‌­است.

اقامتگاه‌­ها و رستوران­‌های ابیانه

اقامتگاه

اگر قصد اقامت در ابیانه را دارید هتل‌­ها و اقامتگاه­‌های بومگردی در این روستا وجود دارد که می­‌توانید در آن­ها اتاق رزرو نمایید. روستای ابیانه شامل دو هتل و یک اقامتگاه بومگردی است:

• هتل ویونا
• هتل ابیانه
• اقامتگاه بومگردی هارپاک

رستوران

ابیانه رستوران و کافه‌­های متعددی دارد. هنگام سفر به این روستا می‌­توانید به این رستوران­‌ها مراجعه کرده و از غذاهای محلی ابیانه میل نمایید.

غذاها و سوغات روستای ابیانه

غذاهای محلی

روستای ابیانه نیز مانند سایر مناطق دارای غذاهای محلی خاص خود می­‌باشد که بسیار لذیذ و خوشمزه است. پیشنهاد می‌کنیم هنگام سفر به روستای ابیانه حتما از غذاهای محلی این روستا میل نمایید.

• از معروف ترین غذاهای ابیانه غذای گیپا است که با استفاده از گوشت گوسفندی تهیه می‌­شود.
• کاروانی یکی دیگر از غذای محلی است که محلی‌ها با استفاده از کشک سابیده، پیازداغ و نعناع تهیه می‌شود.
• آردینه هم یکی از غذاهای محلی روستای ابیانه است که با دوغ و سبزی‌­های محلی تهیه می‌­شود.
• از دیگر غذاهای محلی روستای ابیانه می­‌توان به دلمه برگ مو، پلوی جو و حلیم جو اشاره کرد.

سوغات

به طور کلی سوغات ابیانه شامل صنایع دستی، خشکبار، لبنیات محلی و محصولات باغی می­‌باشد. این سوغات را می­‌توانید در بازارهای کوچکی که جلوی هر خانه و در کوچه­‌های روستا است، تهیه کنید.

• صنایع‌دستی مانند گلیم، گیوه، زیورآلات و آویزهای دیواری
• خشکبار مانند آلوچه، لواشک، گردو و میوه­‌هایی مانند آلو و سیب.

امکانات گردشگری روستای ابیانه

• سرویس بهداشتی: در بخش‌هایی از روستا امکانات سرویس بهداشتی برای گردشگران وجود دارد.
• پارکینگ: برای پارک خودرو، پارکینگ‌هایی در محدوده روستا وجود دارد.
• بازدید از بافت روستا: بازدید از بافت تاریخی و کوچه‌های ابیانه عمدتاً به صورت پیاده انجام می‌شود؛ بنابراین استفاده از کفش مناسب پیاده‌روی توصیه می‌شود.

سوالات متداول